मुंबई, (प्रतिनिधी) ३ फेब्रुवारी - वैद्यकीय क्षेत्रात अचूक निदान किती महत्त्वाचे असते, याचे जिवंत उदाहरण मुंबईत समोर आले आहे. नवी मुंबईतील एका ३५ वर्षीय नर्सला एका गंभीर न्युरोलॉजिकल आजाराचे चुकीचे निदान झाल्याने तिला अनावश्यक आणि धोकादायक औषधोपचार घ्यावे लागत होते. मात्र, जसलोक हॉस्पिटलमधील तज्ज्ञांनी केलेल्या 'सेकंड ओपिनियन' आणि प्रगत चाचण्यांमुळे या महिलेला जीवघेण्या गुंतागुंतीतून सुरक्षित बाहेर काढण्यात यश आले आहे.
नेमकं प्रकरण काय?
संबंधित महिलेची डावी पापणी गेल्या काही महिन्यांपासून झुकलेली (प्टोसिस) होती. सुरुवातीला काही डॉक्टरांनी त्यांची तपासणी केली आणि रक्तातील अँटिबॉडी चाचणी पॉझिटिव्ह आल्याने त्यांना 'मायस्थेनिया ग्रेव्हिस' (स्नायूंच्या कमकुवतपणाचा आजार) असल्याचे सांगण्यात आले. या निदानानंतर त्यांना स्टेरॉइड्स आणि जड औषधे सुरू करण्यात आली. विशेषतः तरुण महिलांमध्ये या औषधांचे दीर्घकालीन दुष्परिणाम होऊ शकतात आणि त्यांच्या गर्भधारणेच्या नियोजनातही यामुळे अडथळे येत होते.
जसलोक हॉस्पिटलमध्ये सत्याचा उलगडा
वाढत्या चिंतेपोटी या महिलेने जसलोक हॉस्पिटलमधील न्युरोमस्क्युलर डिसऑर्डर तज्ज्ञ डॉ. विनया भंडारी यांचा सल्ला घेतला. डॉ. भंडारी यांनी केवळ जुन्या रिपोर्टवर विसंबून न राहता 'सिंगल-फायबर इलेक्ट्रोमायोग्राफी' (SFEMG) ही प्रगत तपासणी करण्याचा निर्णय घेतला. या तपासणीचे निष्कर्ष पूर्णपणे सामान्य आले, ज्यामुळे हे स्पष्ट झाले की त्या महिलेला मायस्थेनिया ग्रेव्हिस हा आजार नव्हताच!
काय होते झुकलेल्या पापणीचे खरे कारण?
तज्ज्ञांनी अधिक तपास केल्यावर धक्कादायक माहिती समोर आली. त्या महिलेला डोळ्याला सतत खाज येत असल्याने ती डावी पापणी वारंवार चोळत असे. यामुळे पापणीच्या स्नायूंना यांत्रिक इजा (Traumatic Aponeurotic Ptosis) झाली होती. याचा मज्जातंतूच्या कोणत्याही आजाराशी संबंध नव्हता.
निदानातील त्रुटी आणि तज्ज्ञांचा सल्ला
अनेकदा थायरॉइड सारख्या आजारांमध्ये अँटिबॉडी चाचणीचे निकाल चुकीचे (False-Positive) येऊ शकतात. डॉ. विनया भंडारी म्हणाल्या, "केवळ एका रक्तचाचणीच्या आधारे आयुष्यभराचे गंभीर उपचार सुरू करणे चुकीचे आहे. जिथे शंका असेल तिथे इलेक्ट्रोफिजिओलॉजिकल चाचण्यांद्वारे खात्री करणे आवश्यक आहे."
"ही केस पुराव्यांवर आधारित निदानाचे महत्त्व अधोरेखित करते. आमचा उद्देश केवळ उपचार करणे नाही, तर रुग्णाला अनावश्यक औषधांपासून वाचवणे हा देखील आहे."
- डॉ. मिलिंद खडके, चीफ मेडिकल ऑफिसर, जसलोक हॉस्पिटल
रुग्णांसाठी महत्त्वाचा संदेश:
कोणताही मोठा आजार आणि दीर्घकालीन उपचार सुरू करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचे 'सेकंड ओपिनियन' जरूर घ्या.
केवळ प्राथमिक चाचण्यांवर अवलंबून न राहता प्रगत निदानाची मागणी करा.
चुकीच्या औषधांमुळे शरीराचे कायमस्वरूपी नुकसान होऊ शकते, त्यामुळे सजग राहा.
