नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) १४ जुलै - भारतीय रेल्वेच्या वातानुकूलित (AC) डब्यांमधून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांच्या एका धक्कादायक वृत्तीवर 'द इंडियन एक्सप्रेस'ने केलेल्या आरटीआय (RTI) तपासातून प्रकाश पडला आहे. गेल्या ४ वर्षांत (जानेवारी २०२२ ते मे २०२६) रेल्वेच्या एसी डब्यांमधून तब्बल १ कोटी २७ लाख रुपयांचे बेडशीट, ब्लँकेट, उश्या आणि टॉवेल गायब झाले आहेत. साधारणपणे दर १,००० प्रवाशांमागे १ प्रवासी रेल्वेचे किमान एक साहित्य सोबत घेऊन जात असल्याचे या तपासणीत समोर आले आहे.
चोऱ्यांमध्ये ५६% वाढ; कर्मचाऱ्यांच्या वेतनातून कपात
'द इंडियन एक्सप्रेस'ने रेल्वेच्या ६९ विभागांमध्ये माहिती अधिकारांतर्गत (RTI) अर्ज केले होते. त्यापैकी ५४ विभागांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, २०२२ ते २०२५ या कालावधीत चोऱ्यांच्या प्रमाणात ५६ टक्क्यांची मोठी वाढ झाली आहे. या चोऱ्यांमुळे कंत्राटदारांना तब्बल १०४.५१ कोटी रुपयांचे नुकसान सहन करावे लागले आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, या नुकसानाची भरपाई कंत्राटदाराने डब्यांमध्ये नेमलेल्या गरीब कर्मचाऱ्यांच्या वेतनातून केली जाते.
चोरी झालेल्या वस्तूंची आकडेवारी (गेल्या ४ वर्षांत)
टॉवेल्स: ४६.५४ लाख (सर्वाधिक चोरी)
बेडशीट्स: ४१.१३ लाख
उश्यांचे कव्हर्स: २३.५९ लाख
ब्लँकेट्स: १२.९५ लाख
उश्या: २.७६ लाख
'या' १० विभागांमध्ये सर्वाधिक ६७% चोऱ्या!
देशातील एकूण चोऱ्यांपैकी ६७ टक्के चोऱ्या केवळ १० विभागांमध्ये होतात. यात बिकानेर, जोधपूर, जयपूर, रांची, दिल्ली, मुंबई, सोनापूर, दानापूर, अहमदाबाद आणि बिलासपूर यांचा समावेश आहे. बिकानेर विभागात सर्वाधिक २५.७६ लाख वस्तू चोरीला गेल्या, ज्यात १२.४२ लाख बेडशीट्सचा समावेश आहे.
कोणत्या शहरात कशाची सर्वाधिक चोरी?
दिल्ली: ४.७८ लाख टॉवेल्स (एकूण चोरीच्या ५८%)
मुंबई: ३.५७ लाख टॉवेल्स (एकूण चोरीच्या ४४%)
रांची: ३.८८ लाख टॉवेल्स (एकूण चोरीच्या ४२%)
दानापूर: ३.३७ लाख टॉवेल्स (एकूण चोरीच्या ५९%)
अहमदाबाद: ३.२२ लाख टॉवेल्स (एकूण चोरीच्या ४६%)
जयपूर: २.५२ लाख टॉवेल्स (एकूण चोरीच्या ५६%)
जोधपूर: ३.४ लाखांहून अधिक ब्लँकेट्स (देशात सर्वाधिक)
सोनापूर व बिलासपूर: अनुक्रमे १.५८ लाख आणि १.५५ लाख उश्यांचे कव्हर्स.
कुठे वाढ झाली, कुठे घट?
चोऱ्यांमध्ये मोठी वाढ झालेले विभाग:
बिकानेर: चोरीच्या वस्तूंमध्ये २.९९ लाखांवरून १२.३४ लाखांपर्यंत प्रचंड वाढ.
सोनापूर: अवघ्या ३,४४८ वरून थेट ३.०१ लाखांवर आकडा पोहोचला.
दानापूर आणि धनबाद: चोऱ्यांच्या संख्येत ९१% वाढ.
जोधपूर: ४६% वाढ तर रांची विभागात ४५% वाढ झाली आहे.
चोऱ्या रोखण्यात यशस्वी ठरलेले विभाग:
दिल्ली: चोऱ्यांमध्ये ७९% घट (३.२७ लाखांवरून संख्या ६८,०१३ वर आली).
अहमदाबाद: ८३% घट.
समस्तीपूर: ८६% घट.
दक्षिण भारत आदर्श: दक्षिण रेल्वेच्या तिरुचिरापल्ली आणि पालक्काड या दोन विभागांत चोरीची एकही नोंद झालेली नाही, जी अत्यंत कौतुकास्पद बाब आहे.
