मुंबई, (प्रतिनिधी) ११ जुलै - कर्करोगाच्या (कॅन्सर) उपचारात अत्यंत महत्त्वाची ठरणारी एक मोठी कामगिरी भारतीय संशोधकांनी केली आहे. रिलायन्स इंडस्ट्रीजची उपकंपनी असलेल्या 'स्ट्रँड लाइफ सायन्सेस' (Strand Life Sciences) ला केवळ रक्ताच्या नमुन्यावरून कर्करोगाचे सुरुवातीच्या टप्प्यात निदान करणाऱ्या तंत्रज्ञानासाठी 'भारतीय पेटंट' मंजूर झाले आहे. या तंत्रज्ञानामुळे केवळ कर्करोगच नाही, तर तो शरीरात नेमका कुठे सुरू झाला आहे (संभाव्य उगम), याचा शोध घेणेही शक्य होणार आहे.
मशीन लर्निंग आणि एआयचा प्रभावी वापर
हे नाविन्यपूर्ण प्लॅटफॉर्म रक्तातील 'सेल-फ्री डीएनए' (cfDNA) चे अचूक विश्लेषण करते. यामध्ये प्रगत जीनोम सिक्वेन्सिंग, जैविक माहितीचे (बायोलॉजिकल डेटा) विश्लेषण आणि 'मशीन लर्निंग' (ML) या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा मेळ घालण्यात आला आहे. कर्करोगाशी संबंधित डीएनए नमुन्यांमधील (पॅटर्नमधील) सूक्ष्म बदल अचूकपणे ओळखणे, हे या तंत्रज्ञानाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे.
रुग्णांना मिळणार वेळेत उपचार
सध्या बहुतांश रुग्णांमध्ये कर्करोगाचे निदान हा आजार तिसऱ्या किंवा चौथ्या गंभीर टप्प्यात पोहोचल्यानंतरच होते. अशा परिस्थितीत उपचार करणे आव्हानात्मक बनते. मात्र, स्ट्रँड लाइफ सायन्सेसच्या या नव्या तंत्रज्ञानामुळे अगदी सुरुवातीच्या टप्प्यातच आजार पकडता येईल, ज्यामुळे रुग्णांना वेळेत आणि अधिक प्रभावी उपचार मिळून त्यांचे प्राण वाचवण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे.
"हे पेटंट म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित 'लिक्विड बायोप्सी' तंत्रज्ञानाच्या विकासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा आहे. कर्करोगाची तपासणी अधिक अचूक, मोठ्या प्रमाणावर राबवता येण्याजोगी आणि सर्वसामान्यांसाठी सहज सुलभ (Affordable) करणे, हेच आमचे मुख्य उद्दिष्ट आहे."
— रमेश हरिहरन, मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO), स्ट्रँड लाइफ सायन्सेस
केवळ रक्त तपासणी: वेदनादायी बायोप्सीऐवजी केवळ रक्ताच्या नमुन्यावरून तपासणी होणार.
लवकर निदान: पहिल्याच टप्प्यात आजार ओळखणे शक्य.
उगमाचा शोध: कर्करोग शरीराच्या कोणत्या भागात पसरतोय, याचे अचूक संकेत मिळणार.
या क्रांतिकारी तंत्रज्ञानामुळे भारताच्या वैद्यकीय क्षेत्रात आणि पर्यायाने कर्करोग निवारणाच्या मोहिमेत मोठी क्रांती घडण्याची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
