नवी दिल्ली, (विशेष प्रतिनिधी) २६ मे - केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या (CBSE) निकालोत्तर आणि पुनर्मूल्यांकन प्रक्रियेदरम्यान विद्यार्थी आणि पालकांना भेडसावणाऱ्या तांत्रिक अडचणी आणि पेमेंटच्या गंभीर समस्यांची केंद्र सरकारने तातडीने दखल घेतली आहे. विद्यार्थ्यांचे हित सर्वोच्च असल्याचे स्पष्ट करत केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी सीबीएसईच्या संपूर्ण डिजिटल प्रणालीमध्ये अमूलाग्र सुधारणा करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या समस्येचे कायमस्वरूपी निवारण करण्यासाठी आता 'आयआयटी मद्रास'चे तांत्रिक तज्ज्ञ आणि देशातील ४ मोठ्या सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका एकाच वेळी कार्यरत होणार आहेत.
बँकिंग क्षेत्र मदतीला; भक्कम पेमेंट प्रोटोकॉल होणार तयार
निकालाच्या पुनर्मूल्यांकनासाठी अर्ज करताना विद्यार्थ्यांना पेमेंट अयशस्वी होणे किंवा दुप्पट पैसे कापले जाणे अशा समस्या येत होत्या. या पार्श्वभूमीवर केंद्रीय शिक्षण मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी आज केंद्रीय अर्थ आणि कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्री निर्मला सीतारामन यांच्याशी सविस्तर चर्चा केली. या चर्चेनंतर एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला, ज्यानुसार देशातील चार प्रमुख सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका – स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), बँक ऑफ बडोदा (BoB), कॅनरा बँक आणि इंडियन बँक – सीबीएसईच्या मदतीला धावून येणार आहेत.
या बँका सीबीएसईच्या परीक्षोत्तर सेवा पोर्टलशी आवश्यक ते तांत्रिक एकत्रीकरण (Integration) करतील आणि पेमेंट गेटवे संरचना अधिक मजबूत करतील. यामुळे पुढील फायदे मिळतील:
वेळेवर पेमेंटची खातरजमा: विद्यार्थ्यांचे व्यवहार रखडणार नाहीत आणि त्वरित पूर्ण होतील.
त्रुटींचे निवारण: पेमेंट प्रक्रियेतील तांत्रिक बिघाड पूर्णपणे दूर केले जातील.
स्वयंचलित रिफंड (Auto-Refund): चुकून अतिरिक्त पैसे किंवा दुप्पट पेमेंट झाल्यास, कोणत्याही त्रासाशिवाय विद्यार्थ्यांच्या खात्यात पैसे स्वयंचलितपणे जमा होतील.
शिक्षणमंत्र्यांनी सीबीएसईला त्यांच्या संपूर्ण पेमेंट गेटवे प्रणालीमध्ये तातडीने पूर्ण सुधारणा करण्याचे कडक निर्देश दिले आहेत.
आयआयटी मद्रास करणार तांत्रिक 'ऑडिट'; त्रुटीमुक्त प्रक्रियेचे निर्देश
पोर्टल वारंवार हँग होणे आणि सर्व्हरच्या संथ गतीमुळे विद्यार्थी आणि पालकांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली होती. या तक्रारींची दखल घेत शिक्षणमंत्र्यांनी सीबीएसईला त्रुटीमुक्त पुनर्मूल्यांकन प्रक्रिया तयार करण्यात मदत करण्यासाठी 'इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (IIT) मद्रास' येथील प्राध्यापक आणि तांत्रिक तज्ज्ञांचे एक विशेष पथक नियुक्त करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
आयआयटी मद्रासचे पथक खालील बाबींवर काम करेल:
सर्व्हरची तपासणी: पोर्टलची स्थिरता आणि सर्व्हरची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी लक्ष्यित तांत्रिक सुधारणा केल्या जातील.
आयटी पायाभूत सुविधा: सीबीएसईच्या एकूणच आयटी यंत्रणेच्या भक्कमपणाची सखोल तपासणी केली जाईल.
सुरक्षा व लॉगिन: लॉगिन पडताळणी (Login Verification), युझर ॲक्सेस सिस्टीम आणि पेमेंट गेटवे निर्दोष आहेत की नाही, याची खात्री करून सुधारात्मक पावले उचलली जातील.
"विद्यार्थ्यांचे हित आमच्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे आहे. कोणतीही पारदर्शक, कार्यक्षम आणि विद्यार्थी-स्नेही प्रणाली तयार करण्यासाठी सीबीएसईने सर्व आवश्यक सुधारात्मक उपाययोजनांना सर्वोच्च प्राधान्य दिले पाहिजे."
— धर्मेंद्र प्रधान, केंद्रीय शिक्षण मंत्री
विद्यार्थ्यांना मिळणारा दिलासा
वित्त मंत्रालय आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांच्या या समन्वित प्रयत्नांमुळे विनाव्यत्यय डिजिटल व्यवहार शक्य होणार आहेत. यामुळे सीबीएसईच्या पुनर्मूल्यांकन आणि इतर संबंधित सेवांचा लाभ घेणाऱ्या देशभरातील लाखो विद्यार्थ्यांसाठी ही संपूर्ण प्रक्रिया अधिक सुलभ, जलद आणि सुरक्षित होईल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.