नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) ११ मे - "हवामान बदलामुळे नैसर्गिक आपत्तींचे स्वरूप बदलत आहे. या आव्हानांचा सामना करण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली आपल्याला 'शून्य जीवितहानी' (Zero Casualty) हे उद्दिष्ट ठेवून काम करावे लागेल," असे प्रतिपादन केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी केले. आगामी पावसाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर संभाव्य पूर आणि सध्याच्या उष्णतेच्या लाटेचा (Heat Wave) सामना करण्यासाठी देशाच्या सज्जतेचा आढावा घेताना ते बोलत होते. नवी दिल्ली येथे आयोजित एका महत्त्वाच्या उच्चस्तरीय बैठकीत अमित शाह यांनी आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणेला आगामी मान्सूनसाठी सज्ज राहण्याच्या सूचना दिल्या.
राज्यांमध्ये स्वतंत्र 'पूर संकट व्यवस्थापन' पथके
देशातील प्रत्येक राज्यात पूर संकट व्यवस्थापन पथके (Flood Crisis Management Teams) तातडीने स्थापन करून ती कार्यान्वित करावीत, अशी सूचना गृहमंत्र्यांनी केली. केवळ मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर करून चालणार नाही, तर त्यांची अंमलबजावणी जिल्हा आणि महानगरपालिका स्तरावर किती प्रभावीपणे होत आहे, याचा सविस्तर आढावा घेण्याचे निर्देशही त्यांनी दिले.
जलसंधारण आणि वनीकरणावर भर
नैसर्गिक समतोल राखण्यासाठी अमित शाह यांनी काही महत्त्वाचे उपाय सुचवले:
कॅम्पा (CAMPA) निधीचा वापर: वनीकरण आणि पर्यावरण संवर्धनासाठी 'भरपाई निधी व्यवस्थापन आणि नियोजन प्राधिकरण' (कॅम्पा) निधीचा बहुआयामी वापर करावा.
दुहेरी उद्दिष्ट: नद्यांवर कोल्हापुरी पद्धतीचे बंधारे आणि चेक डॅम्स बांधून जलसंधारण करावे. यामुळे एका बाजूला पुराचे नियंत्रण होईल आणि दुसऱ्या बाजूला भूजल पातळी वाढून उष्णतेच्या लाटेचा परिणाम कमी होईल.
हवामान अंदाजाची अचूकता वाढवणार
हवामानाचे अंदाज आणि संभाव्य धोक्यांचे इशारे शेवटच्या नागरिकापर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवणे आवश्यक आहे. सध्या पाऊस आणि पुराचे आगाऊ अंदाज वर्तवण्याचा कालावधी ३ दिवसांवरून वाढवून ७ दिवस करण्यात आला आहे. मात्र, शेतीचे नुकसान टाळण्यासाठी आणि जीवितहानी रोखण्यासाठी हा अंदाज अधिक अचूक आणि व्यापक करण्यावर गृहमंत्र्यांनी भर दिला.
या बैठकीला आपत्ती व्यवस्थापन क्षेत्रातील वरिष्ठ अधिकारी, हवामान विभागाचे तज्ज्ञ आणि विविध मंत्रालयांचे सचिव उपस्थित होते.