नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) ६ मे - देशातील बालआरोग्य सेवा अधिक सक्षम करण्यासाठी केंद्र सरकारने 'राष्ट्रीय बाल स्वास्थ्य कार्यक्रम २.०' ची घोषणा केली आहे. गेल्या दशकातील अनुभवांच्या आधारे तयार करण्यात आलेल्या या नवीन आराखड्यामध्ये आता केवळ शारीरिक आजारच नव्हे, तर मुलांमधील मानसिक आरोग्य आणि बदलत्या जीवनशैलीमुळे उद्भवणाऱ्या आधुनिक आजारांचाही समावेश करण्यात आला आहे.
'४डी' (4D) दृष्टिकोनाची व्याप्ती वाढली
या कार्यक्रमांतर्गत जन्मजात दोष, आजार, कमतरता आणि शारीरिक-मानसिक विकासातील विलंब (Defects, Diseases, Deficiencies, Developmental Delays) या विद्यमान '४डी' दृष्टिकोनाला अधिक बळकट करण्यात आले आहे. नव्या आराखड्यात आता खालील घटकांचा समावेश असेल:
असंक्रमित रोग: मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब यांसारख्या आजारांचे निदान व उपचार.
मानसिक आरोग्य: मुलांमधील मानसिक आरोग्य आणि वर्तणुकीशी संबंधित समस्यांचा अंतर्भाव.
वयोगट: जन्मापासून ते १८ वर्षांपर्यंतच्या सर्व मुलांचा या सर्वसमावेशक जीवनचक्र आधारित दृष्टिकोनात समावेश असेल.
शाळा आणि अंगणवाड्यांमध्ये फिरती आरोग्य पथके
मुलांच्या आरोग्याची तपासणी केवळ रुग्णालयापुरती मर्यादित न ठेवता ती समुदाय पातळीवर नेण्यात आली आहे. फिरत्या आरोग्य पथकांमार्फत (Mobile Health Teams) शाळा आणि अंगणवाडी केंद्रांमध्ये सातत्यपूर्ण तपासणी सुरू राहील, जेणेकरून आजारांचे लवकर निदान होऊ शकेल.
डिजिटलायझेशन आणि 'रेफरल' ट्रॅकिंग सिस्टम
कार्यक्रमात पारदर्शकता आणि सातत्य राखण्यासाठी डिजिटलायझेशनवर मोठा भर दिला जाणार आहे.
सक्षम देखरेख व्यवस्था: एका विशेष 'रेफरल ट्रॅकिंग सिस्टम'द्वारे आजाराचे निदान झालेल्या मुलावर उपचारांच्या संपूर्ण प्रक्रियेदरम्यान लक्ष ठेवले जाईल.
उपचारांची सुनिश्चिती: यामुळे कोणत्याही मुलाचे उपचार अर्ध्यावर थांबणार नाहीत आणि त्यांना वेळेवर मदत मिळेल, याची खात्री केली जाईल.
केंद्र सरकारचा हा पुढाकार केवळ मुलांचे प्राण वाचवण्यासाठीच नाही, तर त्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी आणि निकोप आयुष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.