नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) ३ मे - देशातील आपत्कालीन दळणवळण यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यासाठी केंद्र सरकारने एक ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. केंद्रीय दळणवळण मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांच्या हस्ते शनिवारी (२ मे) स्वदेशी बनावटीच्या 'सेल ब्रॉडकास्ट सिस्टीम' (CBS) या सार्वजनिक इशारा प्रणालीचे लोकार्पण करण्यात आले. केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्या मार्गदर्शनाखाली विकसित करण्यात आलेले हे तंत्रज्ञान भारताच्या सार्वजनिक सुरक्षेसाठी मैलाचा दगड ठरणार आहे.
स्वदेशी बनावटीचे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान
दूरसंचार विभागाच्या (DoT) अंतर्गत असलेल्या 'सी-डॉट'ने (C-DOT), राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDMA) आणि गृह मंत्रालयासोबत (MHA) मिळून ही प्रणाली विकसित केली आहे. लोकार्पण प्रसंगी बोलताना ज्योतिरादित्य सिंधिया म्हणाले की, "ही यंत्रणा भारताच्या आपत्ती व्यवस्थापन आराखड्यातील एक क्रांतिकारी टप्पा आहे. घटनेनंतर प्रतिसाद देण्याऐवजी, तंत्रज्ञानाच्या मदतीने पूर्वसिद्धता बाळगण्याच्या आमच्या दृष्टिकोनाचे हे प्रतिबिंब आहे."
काय आहे 'सेल ब्रॉडकास्ट सोल्यूशन' (CBS)?
ही एक प्रगत सार्वजनिक इशारा प्रणाली आहे, ज्याद्वारे प्रशासन एका ठराविक क्षेत्रातील सर्व मोबाईल उपकरणांवर एकाच वेळी भौगोलिक-लक्ष्यित (Geo-targeted) इशारे पाठवू शकते.
वेगाची खात्री: पारंपारिक एसएमएस (SMS) यंत्रणेच्या मर्यादांवर मात करत, ही प्रणाली अत्यंत वेगाने लाखो लोकांपर्यंत महत्त्वाची माहिती पोहोचवते.
नेटवर्क जामचा फटका नाही: ही प्रणाली नेटवर्कमधील गर्दीमुळे प्रभावित होत नाही, त्यामुळे आणीबाणीच्या परिस्थितीत विनाविलंब संवाद शक्य होतो.
विशिष्ट ध्वनी आणि पॉप-अप: हे संदेश एका विशिष्ट मोठ्या ध्वनीसह पॉप-अपच्या रूपात येतात, जे वापरकर्त्यांना स्वतःहून बंद करता येत नाहीत.
देशव्यापी चाचणी यशस्वी
या प्रणालीची आज देशव्यापी चाचणी यशस्वीरित्या पूर्ण करण्यात आली. या चाचणी दरम्यान, देशातील मोबाईल फोनवर आपत्कालीन सतर्कतेचे संदेश एका विशिष्ट ध्वनीसह प्रसारित करण्यात आले. २जी पासून ५जी पर्यंतच्या सर्व नेटवर्कवर ही सुविधा उपलब्ध असल्याने, अगदी ग्रामीण भागातील शेवटच्या घटकापर्यंत आणि रोमिंगमध्ये असलेल्या वापरकर्त्यांपर्यंतही हे इशारे पोहोचू शकतील.
अचानक येणाऱ्या संकटांपासून बचाव
पूर, चक्रीवादळ, वायू गळती किंवा इतर कोणत्याही नैसर्गिक आणि मानवनिर्मित आपत्तींच्या वेळी बहुभाषिक संदेशांद्वारे नागरिकांना सावध केले जाईल. यामुळे बचावकार्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा वेळ मिळेल आणि जीवितहानी टाळता येईल.
या कार्यक्रमाप्रसंगी सिंधिया यांच्या हस्ते उत्कृष्ट कार्यासाठी सुभाषचंद्र बोस आपदा प्रबंधन पुरस्कार प्रदान करण्यात आले, तसेच आपत्ती व्यवस्थापनावरील मार्गदर्शक पुस्तिकेचे प्रकाशनही करण्यात आले.