नवी दिल्ली, (विशेष प्रतिनिधी) ९ मे - देशातील सर्वोच्च नागरी सन्मान समजल्या जाणाऱ्या पद्मविभूषण, पद्मभूषण आणि पद्मश्री पुरस्कारांसाठी (वर्ष २०२७) नामांकन प्रक्रिया सुरू झाली आहे. १५ मार्च २०२६ पासून ही प्रक्रिया सुरू झाली असून, इच्छुक नागरिक आणि संस्था ३१ जुलै २०२६ पर्यंत नामांकने किंवा शिफारसी सादर करू शकतात.
केवळ ऑनलाईन प्रवेशिका स्वीकारल्या जाणार
या पुरस्कारांसाठीच्या शिफारसी केवळ ऑनलाईन पद्धतीनेच स्वीकारल्या जातील. त्यासाठी केंद्र सरकारच्या राष्ट्रीय पुरस्कार पोर्टलवर (https://awards.gov.in) जाऊन नोंदणी करणे आवश्यक आहे. दरवर्षीप्रमाणे या पुरस्कारांची घोषणा २६ जानेवारी २०२७ रोजी, म्हणजेच प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला केली जाईल.
पुरस्कारांचे स्वरूप आणि पात्रता
विविध क्षेत्रांचा समावेश: कला, साहित्य, शिक्षण, क्रीडा, वैद्यकशास्त्र, सामाजिक कार्य, विज्ञान, अभियांत्रिकी, सार्वजनिक व्यवहार, नागरी सेवा आणि व्यापार-उद्योग अशा विविध क्षेत्रांतील उल्लेखनीय कामगिरीसाठी हे पुरस्कार दिले जातात.
शासकीय कर्मचाऱ्यांबाबत नियम: डॉक्टर्स आणि शास्त्रज्ञ वगळता, सरकारी कर्मचारी किंवा सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांत (PSUs) कार्यरत व्यक्ती या पुरस्कारांसाठी पात्र नसतात.
स्वयं-नामांकन: नागरिक स्वतःचे नामांकन स्वतः करू शकतात किंवा इतर पात्र व्यक्तींच्या नावांची शिफारस करू शकतात.
'सर्वसामान्यांचे पद्म' (People's Padma)
पद्म पुरस्कारांना खऱ्या अर्थाने 'जनतेचे पुरस्कार' बनवण्यावर सरकारचा भर आहे. समाजासाठी नि:स्वार्थ सेवा करणाऱ्या व्यक्ती, विशेषतः:
महिला आणि दिव्यांग व्यक्ती.
अनुसूचित जाती आणि जमातीतील कर्तृत्ववान व्यक्ती.
समाजातील दुर्बल घटकांसाठी कार्य करणारे 'अपरिचित नायक' (Unsung Heroes).
अशा व्यक्तींचे कार्य प्रकाशात आणून त्यांना नामांकित करण्याचे आवाहन सरकारने केले आहे.
नामांकन प्रक्रियेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
पोर्टलवर नामांकन करताना संबंधित व्यक्तीच्या कार्याचा तपशील देणारा एक विस्तृत 'कॅटॅलॉग' किंवा आराखडा जोडणे आवश्यक आहे. यामध्ये त्यांची कामगिरी नेमकी कशी उल्लेखनीय आहे, याचे स्पष्ट वर्णन असावे.
अधिक माहितीसाठी संपर्क: > पुरस्कारांचे नियम आणि इतर सविस्तर माहितीसाठी गृह मंत्रालयाच्या https://mha.gov.in किंवा https://padmaawards.gov.in या संकेतस्थळाला भेट द्यावी.