नवी दिल्ली, (विशेष प्रतिनिधी) ३० एप्रिल - देशभरात उन्हाचा तडाखा वाढत असतानाच भारताने ऊर्जा क्षेत्रात एक नवा ऐतिहासिक टप्पा गाठला आहे. २५ एप्रिल २०२६ रोजी देशात विजेची मागणी २५६.१ गिगावॉट्स या आतापर्यंतच्या सर्वोच्च स्तरावर पोहोचली होती. विशेष म्हणजे, कोणत्याही वीज कपातीविना ही मागणी यशस्वीपणे पूर्ण करण्यात आली असून, शेजारील देशांना होणारी वीज निर्यातही अखंडित सुरू ठेवून भारताने आपली ऊर्जा सज्जता सिद्ध केली आहे.
जुने सर्व विक्रम मोडीत
याआधी ३० मे २०२४ रोजी २५० गिगावॉट्स इतकी सर्वाधिक मागणी नोंदवण्यात आली होती. यंदाच्या मागणीने हा जुना विक्रम मोडीत काढला आहे. चालू एप्रिल महिन्यात वीज वापरामध्ये गेल्या वर्षीच्या तुलनेत तब्बल ८.९ टक्क्यांची मोठी वाढ झाली आहे. वाढत्या उष्णतेमुळे एसी, कुलर आणि इतर उपकरणांचा वापर वाढल्याने मागणीत ही मोठी झेप दिसून आली आहे.
यशाचे गमक: विक्रमी क्षमता वाढ
विजेची ही प्रचंड मागणी पूर्ण होण्यामागे आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मधील ६५ गिगावॉट्सची विक्रमी वीजनिर्मिती क्षमता वाढ कारणीभूत ठरली आहे. या सक्षम यंत्रणेमुळेच येणाऱ्या काळात २७० गिगावॉट्सपर्यंत मागणी वाढली तरी ती पूर्ण करण्याचा विश्वास ऊर्जा मंत्रालयाने व्यक्त केला आहे.
असे झाले ऊर्जेचे व्यवस्थापन
सौर ऊर्जेचा मोठा वाटा: सर्वाधिक मागणीच्या काळात सौर ऊर्जेने मोलाची भूमिका बजावली.
समन्वयाचा विजय: राष्ट्रीय भार प्रेषण केंद्र (NLDC), राज्य केंद्र (SLDC) आणि वीजनिर्मिती केंद्रांच्या अचूक नियोजनामुळे पारेषण मार्गिकांचा कार्यक्षम वापर झाला.
विविध स्रोत: औष्णिक, जलविद्युत, अणुऊर्जा आणि नूतनीकरणक्षम ऊर्जा या सर्व स्रोतांचा एकत्रित वापर करून 'ग्रिड' स्थिर ठेवण्यात आली.
"आधुनिक नियोजन आणि उपलब्ध स्रोतांच्या योग्य वितरणामुळे आपण ही ऐतिहासिक मागणी विना अडथळा पूर्ण करू शकलो. भविष्यातील २७० गिगावॉट्सचे लक्ष्य गाठण्यासाठी आमची यंत्रणा सज्ज आहे." — ऊर्जा मंत्रालय