नवी दिल्ली, (विशेष प्रतिनिधी) २६ एप्रिल - देशाच्या अनेक भागांमध्ये सध्या सूर्याचा प्रकोपाने नागरिक हैराण झाले असून, बहुतांश राज्यांत तापमानाने चाळीशी ओलांडली आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) शनिवारी उष्णतेच्या लाटेबाबत (Heatwave) सविस्तर मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली असून, उत्तर, मध्य आणि द्वीपकल्पीय भारतात पुढील सात दिवस उन्हाचा कडाका कायम राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.
तापमानाचा पारा वाढला
हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, वायव्य आणि मध्य भारताच्या अनेक भागांत कमाल तापमान ४०°C ते ४४°C दरम्यान पोहोचले आहे. राजस्थानमधील श्रीगंगानगर येथे देशातील सर्वाधिक ४४.५°C तापमानाची नोंद झाली आहे. अनेक राज्यांमध्ये तापमान सरासरीपेक्षा ५ अंशांनी जास्त असल्याने 'हीटवेव्ह'ची स्थिती निर्माण झाली आहे.
या राज्यांना दिलासा नाही
येत्या काही दिवसांत जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश, पंजाब, हरियाणा, दिल्ली, उत्तर प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये उष्णतेची लाट येण्याची दाट शक्यता आहे. त्याच वेळी ओदिशा, पश्चिम बंगाल, तामिळनाडू आणि आंध्र प्रदेश या किनारपट्टीच्या राज्यांमध्ये उन्हाच्या तीव्रतेसोबतच दमट हवामानाचा (Humid heat) त्रास सहन करावा लागेल. विदर्भ आणि मध्य प्रदेशातही उष्णतेची काहिली वाढणार आहे.
रात्रीही होणार अंगाची लाहीलाही
हवामान विभागाने एका महत्त्वाच्या बाबीकडे लक्ष वेधले आहे. उत्तर भारतात केवळ दिवसाच नव्हे, तर रात्रीचे तापमानही सरासरीपेक्षा अधिक राहण्याची शक्यता आहे. यामुळे नागरिकांना रात्रीच्या वेळीही उष्म्याचा त्रास होऊन आरोग्यविषयक तक्रारी उद्भवू शकतात.
महत्त्वाची मार्गदर्शक तत्त्वे: काय करावे?
थेट सूर्यप्रकाशात जाणे टाळा, विशेषतः दुपारी १२ ते ४ दरम्यान घराबाहेर पडू नका.
तहान लागलेली नसली तरीही पुरेसे पाणी आणि द्रव पदार्थ प्या.
हलके, सुती आणि फिकट रंगाचे कपडे वापरा.
लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्तींची विशेष काळजी घ्या.
उन्हात कष्टाची कामे करणे टाळा.
२७ एप्रिलनंतर हवामानात बदल?
वायव्य भारतात २७ एप्रिलपर्यंत तापमानात मोठा बदल होणार नाही, मात्र त्यानंतर तापमानाचा पारा हळूहळू घसरण्याची शक्यता आहे. मध्य भारतात मात्र सुरुवातीला तापमान वाढून नंतर काही प्रमाणात घट होईल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. एप्रिल ते जून २०२६ या काळात देशाच्या अनेक भागांत सरासरीपेक्षा जास्त उष्णतेच्या लाटा येण्याची शक्यता असल्याने प्रशासनाने स्थानिक पातळीवर उपाययोजना सुरू केल्या आहेत.
नागरिकांनी अधिकृत माहितीसाठी हवामान विभागाच्या https://mausam.imd.gov.in या संकेतस्थळाला भेट द्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.