नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) २३ एप्रिल - पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीच्या पहिल्या टप्प्यात आज मतदारांनी लोकशाहीचा नवा इतिहास रचला आहे. १६ जिल्ह्यांतील १५२ जागांसाठी झालेल्या मतदानात तब्बल ९१.७८% मतदानाची नोंद झाली असून, राज्याने आपलाच जुना विक्रम मोडीत काढला आहे. सकाळपासूनच मतदान केंद्रांवर लागलेल्या लांबच लांब रांगा आणि तरुणाईसह महिलांचा उत्स्फूर्त सहभाग यामुळे संपूर्ण देशाचे लक्ष या निवडणुकीकडे लागले आहे. २०२१ मध्ये याच जागांवर ८१.१६% मतदान झाले होते, त्या तुलनेत यंदा झालेली १० टक्क्यांची वाढ अनेक मोठ्या बदलांचे संकेत मानली जात आहे.
विक्रमी मतदानाची ३ प्रमुख कारणे
१. तरुणाईचा जोश: यावेळी प्रथमच मतदान करणाऱ्या नवमतदारांची संख्या लक्षणीय होती. त्यांच्यातील उत्साह मतदानाची टक्केवारी वाढवण्यास कारणीभूत ठरला.
२. महिला शक्ती: ग्रामीण भागात महिलांनी घराबाहेर पडून मोठ्या प्रमाणात आपला हक्क बजावला. महागाई, सुरक्षा आणि स्थानिक योजना हे मुद्दे महिला मतदारांच्या केंद्रस्थानी असल्याचे दिसून आले.
३. भाजपचे 'मिशन बंगाल': भाजपने या निवडणुकीत लावलेली ताकद आणि निर्माण झालेली तीव्र चुरस यामुळे मतदार घराबाहेर पडल्याचे विश्लेषण तज्ज्ञ करत आहेत.
वाढलेले मतदान: सत्ता परिवर्तन की पुनरागमन?
राजकीय वर्तुळात एक जुना समज आहे की, जेव्हा मतदानाचा टक्का प्रचंड वाढतो, तेव्हा जनतेमध्ये सत्ताविरोधी लाट (Anti-incumbency) असते आणि सत्ता पालट होतो. पश्चिम बंगालचा इतिहासही याची साक्ष देतो. मात्र, गेल्या काही निवडणुकांमध्ये वाढलेल्या मतदानानंतरही सत्ताधारी पक्षाने आपली पकड मजबूत ठेवल्याची उदाहरणे आहेत. त्यामुळे यावेळचा ९१.७८ टक्क्यांचा आकडा ममता बॅनर्जींच्या तृणमूल काँग्रेसला पुन्हा संधी देणार की भाजपच्या 'परिवर्तना'च्या घोषणेला साथ देणार, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल.
गडबडीच्या शंका आणि चुरस
एकीकडे मतदानाचा उत्साह असतानाच, दुसरीकडे या 'रेकॉर्ड ब्रेक' आकड्यांमुळे राजकीय पक्षांमध्ये संशयाचे वातावरणही निर्माण झाले आहे. मतदार याद्यांच्या दुरुस्तीनंतर (SIR) मतदार संख्या घटलेली असतानाही इतक्या मोठ्या प्रमाणात मतदान झाल्याने विरोधकांनी काही ठिकाणी शंका व्यक्त केल्या आहेत.
महत्त्वाची आकडेवारी
आजचे मतदान: ९१.७८%
२०२१ मधील मतदान: ८१.१६%
एकूण जागा: १५२ (१६ जिल्हे)
थोडक्यात विश्लेषण:
पश्चिम बंगालमध्ये मतदानाचा ट्रेंड नेहमीच चढा राहिला आहे, पण यंदाचा टप्पा सर्व मर्यादा ओलांडणारा ठरला. मतदारांची ही शांतता कुणाच्या फायद्याची आणि कुणाच्या तोट्याची ठरणार, याचा फैसला आता पेटीत बंद झाला आहे. वाढलेला टक्का हा बदलाचा कौल आहे की विश्वासाचा, याचे उत्तर निकालानंतरच स्पष्ट होईल.