नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) २१ एप्रिल - भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने (UIDAI) डिजिटल इंडियाच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. आधार-आधारित ऑफलाईन पडताळणी सेवा सुरू झाल्यापासून अवघ्या तीन महिन्यांत देशातील १०० विविध संस्थांनी यासाठी यशस्वीरीत्या नोंदणी केली आहे. या निर्णयामुळे आता नागरिकांना आपली ओळख पटवण्यासाठी प्रत्यक्ष कागदपत्रे देण्याची किंवा इंटरनेटवर आधारित रिअल-टाइम पडताळणीची वाट पाहण्याची गरज उरणार नाही.
विविध क्षेत्रांचा समावेश
या उपक्रमात केंद्र आणि राज्य सरकारचे विभाग, फिनटेक कंपन्या, शिक्षण संस्था, परीक्षा केंद्रे, आदरातिथ्य क्षेत्र (Hotels) आणि ओळख पडताळणी करणाऱ्या कंपन्यांचा समावेश आहे. या संस्था आता क्यूआर कोड (QR Code) आणि डिजिटल स्वाक्षरी असलेल्या कागदपत्रांच्या आधारे व्यक्तीची ओळख सत्यापित करू शकतील.
गोपनीयता आणि सुरक्षितता वाढणार
'दाखवा, शेअर करा आणि सत्यापित करा' (Show, Share and Verify) या तत्त्वावर ही यंत्रणा काम करते. यामध्ये आधार धारकाला आपली संपूर्ण माहिती शेअर करण्याची गरज नसून, केवळ आवश्यक माहितीच सामायिक करता येते. यामुळे नागरिकांच्या वैयक्तिक माहितीची गोपनीयता अधिक सुरक्षित राहणार आहे. तसेच, यासाठी UIDAI च्या केंद्रीय डेटाबेसशी सतत जोडलेले राहण्याची (Internet Connectivity) गरज भासणार नाही.
नागरिकांना आणि संस्थांना होणारे फायदे:
कागदविरहित प्रक्रिया: प्रत्यक्ष कागदपत्रे हाताळण्याची गरज नसल्याने मानवी चुका आणि खर्चात कपात होईल.
वेगवान सेवा: बँकिंग, शिक्षण किंवा हॉटेल नोंदणी यांसारख्या सेवा अधिक जलद मिळतील.
माहितीवर नियंत्रण: नागरिकांना स्वतःची किती माहिती कोणासोबत शेअर करायची आहे, याचे पूर्ण नियंत्रण मिळेल.
पारदर्शकता: ही प्रक्रिया पूर्णपणे संमती-आधारित असल्याने व्यवहार अधिक पारदर्शक होतील.
UIDAI च्या या पुढाकारामुळे देशातील डिजिटल पायाभूत सुविधा अधिक भक्कम होणार असून, सर्वसामान्य जनतेचे राहणीमान सुलभ होण्यास मोठी मदत होणार आहे.