पुणे, (विशेष प्रतिनिधी) १४ मार्च - भारतीय रेल्वेने देशभरातील प्रवाशांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि पायाभूत सुविधांच्या बळकटीकरणासाठी तंत्रज्ञानाचा मोठा आधार घेतला आहे. याचाच एक भाग म्हणून पुणे रेल्वे विभागातील सर्व ४३ क्रॉसिंग स्थानकांवर सीसीटीव्ही यंत्रणा कार्यान्वित करण्यात आली असून, रेल्वे स्थानके आता अधिक सुरक्षित झाली आहेत. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी राज्यसभेत ही महत्त्वपूर्ण माहिती दिली.
पुणे विभागाचे सुरक्षा कवच मजबूत
पुणे विभागातील रेल्वे स्थानकांच्या सुरक्षेवर विशेष भर देण्यात आला आहे. विभागातील ४३ स्थानकांवर एकूण ८५४ सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवण्याची प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे. एकट्या पुणे रेल्वे स्टेशनचा विचार केल्यास, येथील निगराणी यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यासाठी कॅमेऱ्यांची संख्या ७५ वरून थेट १६० पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. यामुळे स्थानकाचा कानाकोपरा आता सुरक्षेच्या परिघात आला आहे.
काय आहे 'एकात्मिक सुरक्षा प्रणाली' (ISS)?
संवेदनशील स्थानकांसाठी रेल्वेने 'एकात्मिक सुरक्षा प्रणाली' (ISS) लागू केली आहे. यामध्ये केवळ सीसीटीव्हीच नव्हे, तर खालील अत्याधुनिक यंत्रणांचा समावेश आहे:
प्रवेश नियंत्रण प्रणाली: स्थानकावरील येण्या-जाण्याच्या मार्गांवर नियंत्रण.
तपासणी यंत्रणा: व्यक्ती आणि सामानाची कसून तपासणी करण्यासाठी २२८ बॅगेज स्कॅनर्स.
श्वान पथक: स्फोटकांचा शोध घेण्यासाठी आणि ट्रॅकिंगसाठी ४२० प्रशिक्षित श्वानांची विविध विभागांत नेमणूक.
गर्दीच्या नियोजनासाठी 'वॉर रूम'
देशातील सर्वाधिक गर्दीची ७६ स्थानके निवडून तिथे विशेष व्यवस्थापन योजना राबवण्यात येत आहे. गर्दीच्या काळात चेंगराचेंगरी किंवा अनुचित प्रकार टाळण्यासाठी अधिकाऱ्यांच्या 'वॉर रूम' स्थापन करण्यात येणार आहेत. समन्वय सुधारण्यासाठी वॉकी-टॉकी, आधुनिक घोषणा यंत्रणा आणि कॉलिंग प्रणालीचा वापर केला जाणार आहे.
आता 'एआय' (AI) ठेवणार लक्ष
रेल्वेने आतापर्यंत देशातील १८२५ स्थानकांवर सीसीटीव्ही बसवले आहेत. विशेष म्हणजे, ही यंत्रणा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence) आधारित व्हिडिओ विश्लेषणाने सज्ज आहे. यामुळे खालील गोष्टी शक्य होणार आहेत:
१. स्थानकावर होणारी घुसखोरी ओळखणे.
२. चालत्या गाडीतून पडलेली व्यक्ती त्वरित शोधणे.
३. आपत्कालीन परिस्थितीत रिअल-टाइम अलर्ट मिळवणे.
"भारतीय रेल्वेच्या सर्व स्थानकांवर (थांबे वगळता) सीसीटीव्ही बसवण्याचे काम वेगाने सुरू आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे प्रत्यक्ष वेळेत पाहणी करणे सोपे झाले असून, रेल्वे सुरक्षा दलाची तयारी यामुळे अधिक मजबूत झाली आहे."
— अश्विनी वैष्णव, रेल्वेमंत्री