नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) २७ फेब्रुवारी - देशातील महिलांमध्ये वेगाने पसरणाऱ्या गर्भाशय मुखाच्या कर्करोगाला (Cervical Cancer) रोखण्यासाठी केंद्र सरकारने एक ऐतिहासिक पाऊल उचलले आहे. केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने देशभरातील १४ वर्षांच्या मुलींसाठी 'ह्युमन पॅपिलोमाव्हायरस' (HPV) प्रतिबंधक लसीकरण मोहीम सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. ही लस पूर्णपणे मोफत आणि ऐच्छिक असेल.
प्रमुख वैशिष्ट्ये: 'गार्डासिल' लसीचा होणार वापर
भारताने या मोहिमेसाठी जागतिक स्तरावर मान्यताप्राप्त 'गार्डासिल' (Gardasil) या 'क्वाड्रीव्हॅलेंट' लसीची निवड केली आहे. ही लस HPV प्रकार १६, १८, ६ आणि ११ पासून संरक्षण देते.
एकच डोस पुरेसा: जागतिक आणि भारतीय संशोधनानुसार, या वयोगटातील मुलींना दिलेला एकच डोस कर्करोगापासून दीर्घकालीन आणि मजबूत सुरक्षा प्रदान करतो.
मोफत उपलब्धता: 'गावी' (Gavi) या जागतिक लस आघाडीच्या सहकार्याने ही लस सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये मोफत उपलब्ध करून दिली जाईल.
कॅन्सरचे भीषण वास्तव आणि लसीची गरज
भारतात महिलांमध्ये आढळणाऱ्या कर्करोगामध्ये गर्भाशय मुखाचा कर्करोग हा दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.
दरवर्षी देशात ८०,००० नवीन रुग्ण आढळतात.
दरवर्षी साधारण ४२,००० महिलांचा या आजारामुळे मृत्यू होतो.
८०% पेक्षा जास्त प्रकरणांमध्ये HPV १६ आणि १८ हे विषाणू कारणीभूत असतात, ज्यांना ही लस प्रभावीपणे रोखू शकते.
"ही मोहीम थेट मुळावर घाव घालणारी आहे. संसर्ग होण्यापूर्वीच लसीकरण केल्यास भविष्यात कॅन्सर होण्याचा धोका ९३ ते १०० टक्क्यांपर्यंत कमी होतो."
— आरोग्य मंत्रालय अधिकारी
लसीकरण कोठे आणि कसे होईल?
ही मोहीम केवळ सरकारी आरोग्य केंद्रांवर राबवण्यात येणार आहे:
१. आरोग्य केंद्रे: आयुष्मान आरोग्य मंदिरे (PHC), सामुदायिक आरोग्य केंद्रे (CHC) आणि जिल्हा रुग्णालयांत लस मिळेल.
२. तज्ज्ञांची देखरेख: प्रशिक्षित वैद्यकीय अधिकारी आणि आरोग्य पथकाच्या उपस्थितीतच लसीकरण होईल.
३. सुरक्षेला प्राधान्य: लसीकरणानंतर काही वेळ निरीक्षणाखाली ठेवले जाईल. सर्व केंद्रे २४x७ आपत्कालीन आरोग्य सुविधांशी जोडलेली असतील.
जागतिक स्तरावर यशस्वी प्रयोग
जगातील ९० पेक्षा जास्त देशांमध्ये 'सिंगल-डोस' लसीकरण यशस्वीपणे राबवले जात आहे. २००६ पासून आतापर्यंत ५० कोटींहून अधिक डोस जगभरात दिले गेले असून, ही लस अत्यंत सुरक्षित मानली जाते. भारताचा हा निर्णय 'राष्ट्रीय तांत्रिक सल्लागार गटा'च्या (NTAGI) शिफारसींवर आधारित आहे.
