मुंबई, (विशेष प्रतिनिधी) २७ मार्च - पश्चिम महाराष्ट्र आणि कोकणला जोडणाऱ्या बहुप्रतिक्षित कोल्हापूर (श्री छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस) ते वैभववाडी या १०८ किमी लांबीच्या नव्या रेल्वे लाईन प्रकल्पाचा सविस्तर प्रकल्प अहवाल (DPR) अखेर तयार झाला आहे. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी लोकसभेत एका लेखी प्रश्नाच्या उत्तरात ही महत्त्वाची माहिती दिली. या प्रकल्पामुळे कोल्हापूर थेट कोकण रेल्वेच्या मार्गावर येणार असून प्रादेशिक दळणवळणाला मोठी चालना मिळणार आहे.
पुढील प्रक्रिया आणि परवानग्यांचा टप्पा
डीपीआर तयार झाला असला तरी, या प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष कामासाठी आता राज्य सरकारसह विविध भागधारकांकडून सल्लामसलत केली जाणार आहे. तसेच नीती आयोग आणि केंद्रीय अर्थ मंत्रालयाकडून आवश्यक मूल्यांकने आणि परवानग्या मिळवण्याची प्रक्रिया पार पाडली जाईल. रेल्वे प्रकल्पाची मंजुरी ही एक विविधांगी प्रक्रिया असल्याने, जमीन अधिग्रहण, वनखात्याची मंजुरी आणि निधीची उपलब्धता यावर या प्रकल्पाची अंतिम कालमर्यादा अवलंबून असेल, असेही मंत्र्यांनी स्पष्ट केले.
कोल्हापूरच्या रेल्वे सेवेचा विस्तार
सध्या कोल्हापूर (SCSMT) स्थानकावरून ३० रेल्वेगाड्यांची सेवा सुरू आहे. याद्वारे कोल्हापूर शहर मुंबई, पुणे, नागपूर, दिल्ली, अहमदाबाद आणि तिरुपती यांसारख्या प्रमुख शहरांशी जोडले गेले आहे. यामध्ये वंदे भारत, महालक्ष्मी, कोयना आणि महाराष्ट्र एक्स्प्रेस यांसारख्या महत्त्वाच्या गाड्यांचा समावेश आहे. वैभववाडी मार्ग पूर्ण झाल्यास कोल्हापूरहून कोकणात जाण्यासाठी प्रवाशांचा मोठा वेळ वाचणार आहे.
प्रकल्प पूर्णत्वातील आव्हाने:
रेल्वेमंत्र्यांनी स्पष्ट केले की, कोणताही मोठा रेल्वे प्रकल्प पूर्ण होणे हे केवळ निधीवर नाही तर खालील घटकांवर अवलंबून असते:
भौगोलिक स्थिती: कोकण आणि घाटमाथ्यावरील कठीण भौगोलिक रचना.
जमीन अधिग्रहण: खाजगी आणि सरकारी जमिनीचे संपादन.
वन विभाग: वनक्षेत्रातून मार्ग जात असल्यास मिळणारी परवानगी.
वैधानिक मंजुरी: विविध प्राधिकरणांकडून मिळणाऱ्या तांत्रिक संमती.
प्रकल्पाचे महत्त्व
हा मार्ग केवळ प्रवासी वाहतुकीसाठीच नव्हे, तर मालवाहतुकीसाठीही अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे. कोकणातील बंदरे आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील औद्योगिक व कृषी क्षेत्राला या मार्गामुळे मोठी बाजारपेठ उपलब्ध होऊ शकते.