मुंबई, (प्रतिनिधी) ३१ जानेवारी - गेल्या काही दिवसांपासून रॉकेटच्या वेगाने धावणाऱ्या चांदीच्या किमतीला अखेर शुक्रवारी मोठा ब्रेक लागला. गुरुवारी प्रति किलो ४ लाख २० हजार रुपयांचा ऐतिहासिक टप्पा ओलांडणाऱ्या चांदीने शुक्रवारी एकाच दिवसात तब्बल १ लाख २८ हजार रुपयांची मोठी गटांगळी खाल्ली. यामुळे चांदीचे दर आता प्रति किलो २ लाख ९१ हजार रुपयांपर्यंत खाली आले आहेत. या अनपेक्षित घसरणीमुळे सराफा बाजार आणि गुंतवणूकदारांमध्ये मोठी खळबळ माजली आहे.
विक्रमी झेप आणि अचानक पडझड
जानेवारी २०२६ महिना मौल्यवान धातूंसाठी अत्यंत चढ-उतारांचा ठरला आहे. १९ जानेवारीला चांदीने पहिल्यांदा ३ लाखांचा टप्पा पार केला आणि अवघ्या १० दिवसांत, म्हणजेच २९ जानेवारीला ती ४ लाख २० हजार रुपयांच्या सर्वोच्च शिखरावर पोहोचली. मात्र, हे शिखर गाठल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी बाजारात मोठी विक्री झाली, ज्याचा परिणाम दरांवर झाला. चांदीसोबतच सोन्याच्या दरातही प्रति १० ग्रॅम ३३ हजार रुपयांची मोठी घट होऊन ते १.४९ लाख रुपयांवर आले आहे.
घसरणीमागील ५ प्रमुख कारणे:
१. अमेरिकन फेडरल रिझर्व्हमधील बदल: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी 'केविन वॉर्श' यांची फेडरल रिझर्व्हच्या अध्यक्षपदी नियुक्ती करण्याची घोषणा केली. वॉर्श यांची धोरणे व्याजाचे दर चढे ठेवण्याकडे झुकणारी (Hawkish) असल्याने डॉलर वधारला आणि चांदीच्या किमती घसरल्या.
२. डॉलरची मजबूती: जागतिक बाजारात अमेरिकन डॉलर मजबूत झाल्यामुळे परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी चांदी खरेदी करणे महाग झाले. परिणामी, आंतरराष्ट्रीय बाजारात चांदीची मागणी घटली.
३. नफा वसुली (Profit Booking): चांदीने ४.२० लाखांचा टप्पा गाठल्यानंतर अनेक मोठ्या गुंतवणूकदारांनी आणि व्यापाऱ्यांनी आपला नफा पदरात पाडून घेण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर चांदीची विक्री केली. या विक्रीच्या दबावामुळे किमती वेगाने खाली आल्या.
४. जागतिक तणावात तात्पुरती स्थिरता: मध्यपूर्वेतील युद्धजन्य परिस्थिती आणि जागतिक तणावामुळे सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून चांदीकडे पाहिले जात होते. मात्र, काही भौगोलिक-राजकीय घडामोडींमध्ये शिथिलता आल्याने गुंतवणूकदारांनी जोखीम असलेल्या इतर पर्यायांकडे वळण्यास सुरुवात केली.
५. सट्टेबाजी आणि अस्थिरता: तज्ज्ञांच्या मते, चांदीच्या दरातील ही वाढ मोठ्या प्रमाणावर सट्टेबाजीवर आधारित होती. किमतीत होणाऱ्या अवास्तव चढ-उतारामुळे स्थानिक सराफा बाजारही अस्वस्थ होता, ज्याचा परिणाम व्यवहारांवर झाला.
ग्राहकांसाठी काय स्थिती?
चांदीच्या दरात एकाच दिवसात ३० टक्क्यांची घसरण झाल्याने सामान्य ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. मात्र, बाजार अजूनही अस्थिर असल्याने गुंतवणूकदारांनी सावध राहण्याचा सल्ला विश्लेषकांनी दिला आहे. आगामी अर्थसंकल्प आणि जागतिक बँकांच्या निर्णयांवर चांदीची पुढची दिशा अवलंबून असेल.
