विकास नाशिककर, (नाशिक) १८ ऑक्टोबर - भारतातील ज्येष्ठ नागरिकांसाठीच्या गृहप्रकल्पांची (Senior Housing Market) बाजारपेठ येत्या काळात प्रचंड गतीने विस्तारणार असून, २०३१ पर्यंत ही बाजारपेठ दुप्पट होऊन ११.४३ अब्ज डॉलर (सुमारे ९६ हजार कोटी रुपये) चा टप्पा ओलांडेल, असा अंदाज 'फॉर्च्यून इंडिया' आणि 'स्क्वेअर यार्ड्स'च्या ताज्या अहवालात व्यक्त करण्यात आला आहे. मेट्रो शहरांमधील महागडी घरे आणि धावपळीच्या जीवनशैलीला कंटाळून द्वितीय श्रेणीतील (Tier-2) शहरांकडे वळणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांसाठी नाशिक हे देशातील सर्वात पसंतीचे 'रिटायरमेंट हब' (Retirement Hub) म्हणून वेगाने उदयास येत आहे.
१. मेट्रो शहरांपेक्षा टीअर-२ शहरांना प्राधान्य
अहवालानुसार, २०२६ मध्ये ४.३१ अब्ज डॉलरवर असणारा सिनियर हाऊसिंग उद्योग पुढील पाच वर्षांत २१ टक्क्यांहून अधिक वार्षिक वाढीच्या दराने (CAGR) वाढणार आहे. बदलती कुटुंबव्यवस्था, विभक्त कुटुंब पद्धती (Nuclear Families), मुलांचे परदेशातील वास्तव्य आणि ज्येष्ठ नागरिकांमधील वाढती स्वावलंबनाची भावना यामुळे या क्षेत्राचा विस्तार होत आहे.
मुंबई आणि पुण्यासारख्या महानगरांच्या अगदी जवळ असूनही शांत वातावरण, आल्हाददायक हवामान, उत्तम कनेक्टिव्हिटी आणि प्रदूषणमुक्त परिसर यामुळे मुंबई-पुण्यातील निवृत्त नागरिक नाशिकमधील गंगापूर रोड, त्र्यंबक रोड, पाथर्डी फाटा आणि सिन्नर समृद्धी महामार्ग परिसराला प्राधान्य देत आहेत.
२. आरोग्यासह 'वेलनेस-लेड' सुविधांचा नवा ट्रेंड
पूर्वी केवळ 'वृद्धाश्रम' अशी ओळख असणाऱ्या या संकल्पनेची जागा आता आधुनिक 'वेलनेस-लेड सिनियर लिव्हिंग' (Wellness-led Senior Living) प्रकल्पांनी घेतली आहे. नाशिकमधील आरोग्य यंत्रणेचा (Healthcare Infrastructure) झालेला कायापालट या मागणीला मोठी चालना देत आहे.
नाशिकमध्ये उभारल्या जाणाऱ्या अशा विशेष गृहप्रकल्पांमध्ये केवळ निवास व्यवस्था नसून खालील सुविधा पुरवण्याकडे विकासकांचा कल आहे:
तातडीची वैद्यकीय मदत: २४ तास रुग्णवाहिका, डॉक्टरांची उपलब्धता आणि नामांकित रुग्णालयांशी थेट टाय-अप.
बालस्नेही व सुरक्षित वास्तुरचना: व्हीलचेअर-फ्रेंडली रॅम्प, वॉशरूममध्ये ग्रीप बार, इमर्जन्सी कॉलिंग बटन्स आणि घसरणार नाहीत अशा फरशा.
सामाजिक व आध्यात्मिक उपक्रम: ध्यानधारणा केंद्र, क्लब हाऊस, वाचनालय, सेंद्रिय शेती (Organic Farming) आणि योग वर्ग.
३. 'मूल्य आणि दर्जेदार जीवनशैली' (Value vs Cost)
"ज्येष्ठ नागरिक आता केवळ राहण्यासाठी जागा शोधत नाहीत, तर ते त्यांच्या बजेटमध्ये बसणारी दर्जेदार आणि आरोग्यदायी जीवनशैली शोधत आहेत. मुंबईच्या तुलनेत अर्ध्या किंवा एक-तृतीयांश किमतीत नाशिकमध्ये आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या सोयी-सुविधांनी युक्त 'सिनियर लिव्हिंग व्हिला' किंवा अपार्टमेंट उपलब्ध होत असल्याने गुंतवणूकदारांचा आणि ज्येष्ठ नागरिकांचा नाशिककडे मोठा ओढा आहे."
— स्थानिक रिअल इस्टेट तज्ज्ञ, नाशिक
रिअल इस्टेट क्षेत्रासाठी नव्या संधी
नाशिकचा 'पेन्शनर्स पॅराडाईज' (Pensioner's Paradise) हा जुना नावलौकिक आता नव्या कॉर्पोरेट आणि आरोग्यदायी स्वरूपात पुनरुज्जीवित होत आहे. राष्ट्रीय स्तरावरील मोठे बिल्डर्स आणि आरोग्य क्षेत्रातील कंपन्या नाशिकमध्ये 'आसिस्टेड लिव्हिंग' (Assisted Living) आणि 'इंडिपेंडंट सिनियर होम' प्रकल्प उभारण्यासाठी रस दाखवत आहेत.
थोडक्यात सांगायचे तर, केवळ निवास व्यवस्था न राहता ज्येष्ठ नागरिकांच्या सन्मानजनक, सुरक्षित आणि सक्रिय जीवनशैलीची पूर्तता करणारे 'सिनियर हाऊसिंग' क्षेत्र आगामी काळात नाशिकच्या रिअल इस्टेट आणि अर्थकारणाला नवी उंचावर घेऊन जाणारे ठरणार आहे.