नाशिक, (प्रतिनिधी) १५ ऑक्टोबर - शहरातील दत्तनगर (अंबड) परिसरात कूपनलिकांमधून (Borewells) येणारे पिवळसर व रासायनिक दूषित पाणी आणि त्यामुळे नागरिकांना होणाऱ्या आजारांमुळे मोठी खळबळ उडाली आहे. नाशिक महानगरपालिकेने (NMC) घेतलेल्या विशेष सर्वेक्षणात परिसरातील ४५ कूपनलिकांमधील पाणी दूषित असल्याचे निष्पन्न झाले आहे. या दूषित पाण्यामुळे दत्तनगरमधील २०८ हून अधिक नागरिकांना त्वचेचे विकार (Skin Ailments) जडले असून, खबरदारीचा उपाय म्हणून महापालिकेने या बोअरवेल्सच्या वापरावर तात्काळ बंदी घातली आहे.
औद्योगिक सांडपाण्यामुळे भूजल दूषित; 'क्रोमियम'चा घातक स्तर
प्रारंभिक तपासानुसार, दत्तनगर परिसराला लागूनच असलेल्या अंबड औद्योगिक वसाहतीतील (MIDC) काही बेकायदेशीर व निष्काळजी कारखान्यांमुळे हे प्रदूषण झाल्याचा प्राथमिक अंदाज आहे. कारखान्यांमधील रसायने आणि प्रक्रिया केलेले घातक सांडपाणी (Industrial Effluents) सोक पिट्समध्ये सोडल्यामुळे हे घातक रसायने भूगर्भात झिरपल्याचा संशय आहे.
महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने (MPCB) या पाण्याचे नमुने तपासले असता, पाण्यात 'क्रोमियम' (Chromium) या घातक धातूचे प्रमाण ४५ पीपीएम (ppm) इतक्या अत्यंत धोकादायक पातळीवर आढळले आहे. इलेक्ट्रोप्लेटिंग, गॅल्व्हनायझिंग आणि पावडर कोटिंगसारख्या उद्योगांमध्ये क्रोमियमचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.
१७ इलेक्ट्रोप्लेटिंग युनिट्सना क्लोजर नोटीस; वीज-पाणी खंडित
MPCB ने या प्रकरणी कठोर भूमिका घेत नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या १७ इलेक्ट्रोप्लेटिंग युनिट्सना थेट 'क्लोजर नोटीस' (Closure Notice) बजावली आहे.
एमआयडीसी (MIDC) आणि महावितरणने (MSEDCL) तात्काळ कारवाई करत या १७ कारखान्यांचा वीज आणि पाणीपुरवठा खंडित केला आहे.
याशिवाय, प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने आणखी ५ इतर औद्योगिक युनिट्सवर कारवाईची प्रक्रिया सुरू केली असून, अंबड भागातील इतर कारखान्यांचीही कसून चौकशी केली जात आहे.
महापालिकेकडून वैद्यकीय छावणी अन् टँकरने स्वच्छ पाणी
दत्तनगरमधील परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी नाशिक महापालिकेने आणि आरोग्य विभागाने आपत्कालीन उपाययोजना सुरू केल्या आहेत:
१. टँकरने पाणीपुरवठा: बाधित परिसरातील नागरिकांना पिण्यासाठी व वापरासाठी महापालिकेकडून टँकरद्वारे मोफत व स्वच्छ पाणी पुरवले जात आहे.
२. आरोग्य तपासणी शिबिरे: महापालिकेच्या वैद्यकीय पथकाने दत्तनगरमध्ये विशेष आरोग्य छावणी आयोजित केली असून, त्वचेच्या विकारांनी ग्रस्त असलेल्या नागरिकांवर आणि बालकांवर उपचार सुरू केले आहेत. आरोग्य शिबिरात आणखी ९० नवीन रुग्णांना त्वचेचे विकार झाल्याचे समोर आले आहे.
३. नागरिकांना आवाहन: महापालिकेने दत्तनगर व आसपासच्या अर्धा किलोमीटर परिसरातील नागरिकांना कूपनलिकांचे पाणी पिण्यासाठी किंवा दैनंदिन वापरासाठी अजिबात न वापरण्याचे आवाहन केले आहे.
MPCB आणि NMC कडून संयुक्त चौकशी
सध्या दत्तनगर भागातील अर्धा किलोमीटरच्या परिघात हे प्रदूषण मर्यादित असल्याचे आढळले आहे. या बाधित क्षेत्राच्या वरच्या व खालच्या बाजूला असलेल्या बोअरवेल्समधील पाणी तुलनेने स्वच्छ आहे. मात्र, हे रासायनिक सांडपाणी भूगर्भात आणखी पुढे पसरू नये, यासाठी MPCB आणि महापालिकेचे अधिकारी सातत्याने परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहेत. औद्योगिक सांडपाणी प्रक्रियेचे नियम धाब्यावर बसवणाऱ्या इतर कारखान्यांवरही लवकरच कडक कारवाई केली जाईल, असा इशारा प्रशासनाने दिला आहे.