नवी दिल्ली (प्रतिनिधी), १४ ऑक्टोबर २०२६ -
लडाख केंद्रशासित प्रदेशातील २८ महत्त्वाच्या रणनीतिक ठिकाणांचे आणि भौगोलिक भागांचे भारताकडून अधिकृत नामकरण करण्यात आल्यानंतर, चीनच्या पोटशूळावर भारताने पुन्हा एकदा कठोर शब्दांत प्रत्युत्तर दिले आहे.
"लडाख हा भारताचा अविभाज्य आणि अखंड भाग आहे. चीनने कितीही नकार दिला किंवा आक्षेप घेतला, तरीही हे प्रस्थापित सत्य कधीही बदलू शकत नाही," अशा स्पष्ट आणि सडेतोड शब्दांत भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) चीनचे सर्व दावे फेटाळून लावले आहेत.
गृह मंत्रालयाच्या सूचनेनुसार, 'सर्व्हे ऑफ इंडिया'च्या अधिकृत नकाशावर लडाखमधील २८ ठिकाणांची मानकीकृत नावे (Standardised Names) नोंदवण्यात आली आहेत. यावर चीनने आक्षेप घेत लडाखवर आपला दावा ठोकण्याचा प्रयत्न केला होता, ज्याला भारताने तात्काळ उत्तर दिले.
वाद नेमका काय आहे?
भारतीय गृह मंत्रालय आणि लडाख प्रशासनाने स्थानिक नागरिकांशी चर्चा करून २८ भौगोलिक ठिकाणांची नावे अधिकृत नकाशात समाविष्ट केली आहेत. यामध्ये ११ पर्वतशिखरे, ५ डोंगर, ६ जमिनीचे भाग, २ ग्लेशियर (हिमखंड), २ खिंडी, १ दरी आणि जलस्रोतांचा समावेश आहे.
विशेष म्हणजे यामध्ये पूर्वी लडाखमधील अत्यंत संवेदनशील समजल्या जाणाऱ्या 'गोगरा' (जमिनीचा भाग) आणि 'हॉट स्प्रिंग्स' (जलस्रोत) या ठिकाणांचाही समावेश आहे.
मे २०२० मध्ये गलवान खोऱ्यात झालेल्या हिंसक चकमकीनंतर याच गोगरा आणि हॉट स्प्रिंग्स परिसरात भारत व चीनच्या सैनिकांमध्ये मोठा तणाव निर्माण झाला होता. या भागांची अधिकृत ओळख पटवणे आणि नागरिकांमध्ये माहिती वाढवणे हा या नामांकनाचा मुख्य उद्देश आहे.
चीनचा आक्षेप आणि भारताचे चोख प्रत्युत्तर
भारताच्या या निर्णयानंतर चिडलेल्या चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्या माओ निंग यांनी वक्तव्य केले की, "चीनने २०१९ मध्ये भारताने बेकायदेशीरपणे स्थापन केलेल्या 'लडाख केंद्रशासित प्रदेशाला' कधीही मान्यता दिलेली नाही. भारताने केलेले हे नामांतर बेकायदेशीर आणि शून्य ठरते."
चीनच्या या वक्तव्यावर भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जायसवाल यांनी कडक आक्षेप घेतला. ते म्हणाले, "लडाख हा संपूर्णपणे भारताचा भाग आहे.
भारताच्या हद्दीतील ठिकाणांची नावे निश्चित करण्याचा आणि नकाशात सुधारणा करण्याचा पूर्ण अधिकार भारताला आहे. चीनने नकार दिल्याने जमिनीवरील वास्तव बदलत नाही."
चीनच्या चालीला भारताची 'जशास तसे' कारवाई
चीन गेल्या काही वर्षांपासून भारताच्या अरुणाचल प्रदेशातील विविध भागांवर दावा सांगत त्यांचे चिनी भाषेत नामकरण करत आला आहे. अरुणाचल प्रदेशला चीन 'झांगनान' (दक्षिण तिबेट) असे संबोधून स्वतःचे नाव देण्याची खोडसाळपणे खोड काढत असतो.
चीनच्या याच कुटिल कारवायांना प्रत्युत्तर देण्यासाठी आणि आपल्या सीमावर्ती भागांवर स्वतःचे सार्वभौमत्व अधिक घट्ट करण्यासाठी भारताने लडाखमधील २८ ठिकाणांचे अधिकृत नामकरण करून चीनला स्पष्ट संदेश दिला आहे.
दोन्ही देशांमध्ये सैनिकांना मागे हटवण्याबाबत (Disengagement) वाटाघाटी सुरू असतानाच, चीनच्या या नव्या आक्षेपामुळे सीमेवरील नकाशा आणि सार्वभौमत्वाचा वाद पुन्हा एकदा उफाळून आला आहे.