नाशिक (प्रतिनिधी), १३ ऑक्टोबर २०२६ -
भारताच्या कृषी आणि दुग्धजन्य उत्पादन क्षेत्रातून एक अत्यंत अभिमानास्पद आणि उत्साहवर्धक बातमी समोर आली आहे. कृषि आणि प्रक्रियाकृत अन्न उत्पादने निर्यात विकास प्राधिकरणाने (APEDA) जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, देशातून तब्बल ३८,९१६ मेट्रिक टन दुग्धजन्य पदार्थांची निर्यात करण्यात आली असून, याद्वारे भारताने १ हजार ३९१ कोटी रुपयांचे विक्रमी परकीय चलन कमावले आहे.
विशेषतः उत्तर महाराष्ट्रातील नाशिक जिल्ह्यासारख्या कृषीप्रधान पट्ट्यासाठी दुग्ध व्यवसाय हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा कणा मानला जात असल्याने, देशाच्या या जागतिक यशामध्ये नाशिकच्या दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांचे आणि प्रक्रिया उद्योगांचे योगदान अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरले आहे.
आखाती देशांमध्ये भारतीय तुपाला प्रचंड मागणी
अपेडाच्या (APEDA) अहवालात नमूद केल्यानुसार, आंतरराष्ट्रीय बाजारात भारतीय दुग्धजन्य पदार्थांना, विशेषतः अस्सल भारतीय तुपाला (Indian Ghee) प्रचंड मागणी असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
दुबईसह विविध आखाती देशांमध्ये (Gulf Countries) भारतीय तुपाची गुणवत्ता आणि चव याला पसंती दिली जात आहे.
तसेच लोणी, चीज आणि इतर प्रक्रिया केलेल्या दुग्ध पदार्थांच्या निर्यातीतही मोठी वाढ नोंदवली गेली आहे. जागतिक स्तरावर दर्जेदार प्रक्रिया आणि पॅकेजिंगमुळे भारतीय ब्रँड्सचा दबदबा झपाट्याने वाढतो आहे.
नाशिकच्या दुग्ध आणि शेती क्षेत्राला कसा फायदा?
नाशिक जिल्ह्यात गोदावरी खोऱ्याचे खोरे, पोषक हवामान आणि बहुतांश भागात पशुसंवर्धन मोठ्या प्रमाणावर केले जाते. जिल्ह्यातील हजारो शेतकरी जोडधंदा म्हणून दुग्धव्यवसाय करतात.
राष्ट्रीय स्तरावर दुग्धजन्य पदार्थांच्या निर्यातीला मिळणारी ही गती आणि वाढती मागणी पाहता, नाशिकमधील दूध उत्पादक शेतकरी आणि सहकारी तसेच खासगी दूध प्रकल्पांना याचा अप्रत्यक्ष मोठा आर्थिक लाभ मिळत आहे.
* स्थानिक पातळीवर रोजगार:
मोठ्या प्रमाणावर होणाऱ्या निर्यातीमुळे स्थानिक पातळीवर दूध संकलन, प्रक्रिया युनिट्स, पॅकेजिंग आणि वाहतूक क्षेत्रात रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होत आहेत.
* आर्थिक स्थैर्य:
केंद्र व राज्य शासनाकडून दुग्ध उत्पादकांसाठी राबविण्यात येणाऱ्या विविध योजना, अनुदाने आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या वापरामुळे नाशिकमधील शेतकरी आता दुग्ध व्यवसायाकडे व्यावसायिक दृष्टिकोनातून पाहू लागले आहेत.
भविष्यातील मोठी संधी
कृषी आणि पशुसंवर्धन तज्ज्ञांच्या मते, जर नाशिकमधील दुग्ध प्रकल्पांनी आंतरराष्ट्रीय मानके (Global Quality Standards) आणि फूड सेफ्टी निकषांचे काटेकोर पालन केले, तर आगामी काळात युरोपियन आणि पाश्चात्त्य बाजारपेठांमध्येही भारतीय दुग्धजन्य पदार्थांना मोठा वाटा मिळू शकतो.
एकूणच, देशाच्या अर्थव्यवस्थेला बळ देणाऱ्या या कोट्यवधींच्या दुग्ध निर्यातीत नाशिकच्या शेतकऱ्यांचे योगदान जिल्ह्याच्या औद्योगिक व कृषी प्रगतीत नवी भर घालणारे ठरत आहे.