अक्षय काळे, (मुंबई) ११ ऑक्टोबर - राज्यभरातील पदव्युत्तर वैद्यकीय (MD/MS) आणि दंतवैद्यकीय (MDS) अभ्यासक्रमांच्या प्रवेश प्रक्रियेत मोठे प्रशासकीय बदल घडवून आणणारा महत्त्वपूर्ण निर्णय राज्य शासनाने घेतला आहे. प्रवेश प्रक्रियेतील पारदर्शकता वाढवणे आणि गुणवत्तेला प्राधान्य देणे या उद्देशाने संस्थास्तरीय (Institutional Round) प्रवेश फेऱ्या पूर्णपणे रद्द करण्यात आल्या असून, आता सर्वच्या सर्व प्रवेश केंद्रीकृत ऑनलाइन प्रक्रियेद्वारेच केले जातील, अशी घोषणा राज्याचे वैद्यकीय शिक्षण मंत्री हसन मुश्रीफ यांनी केली आहे.
महाराष्ट्र शासनाने ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी अधिसूचना जारी करून ‘महाराष्ट्र व्यावसायिक शैक्षणिक संस्था (प्रवेशाचे विनियमन) नियम, २०२६’ अधिसूचित केले आहेत. या नव्या नियमांमुळे पदव्युत्तर वैद्यकीय शिक्षणात प्रवेश घेऊ इच्छिणाऱ्या राज्यातील हजारो विद्यार्थ्यांना मोठा दिलासा मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
नव्या नियमांमधील ५ प्रमुख आणि महत्त्वपूर्ण बदल
१. संस्थास्तरीय प्रवेश फेऱ्या बंद (No Institutional Level Round):
पूर्वी महाविद्यालयांच्या स्तरावर होणाऱ्या प्रवेश फेऱ्यांमध्ये अनेकदा अपारदर्शकता आणि मनमानी कारभाराच्या तक्रारी येत असत. नव्या नियमांनुसार संस्थात्मक कोटा (Management Quota) आणि अनिवासी भारतीय (NRI Quota) कोट्यातील सर्व जागा आता राज्य सामाईक प्रवेश परीक्षा कक्षातर्फे (State CET Cell) केंद्रीकृत ऑनलाइन पद्धतीनेच भरल्या जातील.
२. ऑनलाइन स्ट्रे व्हॅकन्सी फेऱ्या (Online Stray Vacancy Rounds):
मुख्य फेऱ्यांनंतर रिक्त राहणाऱ्या जागांसाठी आयोजित केल्या जाणाऱ्या 'स्ट्रे व्हॅकन्सी' फेऱ्यादेखील आता प्रत्यक्ष महाविद्यालयात न होता ऑनलाइन पद्धतीनेच पार पडतील. यामुळे महाविद्यालयांना परस्पर प्रवेश देण्यावर पूर्णपणे बंदी आली आहे.
३. संस्थात्मक कोट्यासाठी पात्रतेची व्याप्ती वाढवली:
खाजगी महाविद्यालयांतील संस्थात्मक कोट्यातील जागांसाठी उमेदवारांच्या पात्रतेचे निकष अधिक व्यापक करण्यात आले आहेत:
महाराष्ट्राचे अधिवास (Domicile) प्रमाणपत्र असलेले, परंतु राज्याबाहेरील वैद्यकीय संस्थांमधून पदवी पूर्ण केलेले विद्यार्थी आता संस्थात्मक कोट्यासाठी पात्र ठरतील.
याशिवाय, महाराष्ट्राबाहेरील उमेदवार आणि परदेशी वैद्यकीय पदवीधारक (Foreign Medical Graduates - FMGs) यांनाही खाजगी महाविद्यालयांतील संस्थात्मक कोट्याच्या जागांसाठी पात्र मानले जाईल.
४. पात्रतेसाठी नोंदणीची अंतिम तारीखच 'कट-ऑफ दिनांक':
उमेदवारांची शैक्षणिक व इतर आवश्यक पात्रता निश्चित करण्यासाठी प्रवेश अर्जाच्या नोंदणीची अंतिम तारीख हीच 'कट-ऑफ' (Cut-off Date) मानली जाईल. या तारखेपर्यंत आवश्यक पात्रता पूर्ण न करणाऱ्या उमेदवारांना संबंधित शैक्षणिक वर्षासाठी अपात्र ठरवले जाईल. नोंदणीच्या अंतिम तारखेनंतर प्राप्त झालेली कोणतीही पात्रता त्या वर्षाच्या प्रवेशासाठी ग्राह्य धरली जाणार नाही.
५. अधिकृत संकेतस्थळावर वेळापत्रक व माहितीपुस्तिका उपलब्ध:
प्रवेश प्रक्रियेचे संपूर्ण वेळापत्रक, नियम आणि माहितीपुस्तिका लवकरच राज्य सामाईक प्रवेश परीक्षा कक्षाच्या (CET Cell) अधिकृत संकेतस्थळावर प्रसिद्ध केली जाणार आहे.
पारदर्शकतेच्या दिशेने क्रांतिकारी पाऊल
या निर्णयाची माहिती देताना वैद्यकीय शिक्षण मंत्री हसन मुश्रीफ म्हणाले, "वैद्यकीय शिक्षणातील प्रवेश प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, सुलभ आणि केवळ गुणवत्तेवर आधारित असावी, हा या निर्णयामागचा मुख्य उद्देश आहे. विद्यार्थ्यांचे आर्थिक व शैक्षणिक शोषण थांबवण्यासाठी संस्थास्तरीय फेऱ्या बंद करण्याचा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा ठरेल. सर्व विद्यार्थ्यांनी या नव्या नियमांची योग्य माहिती घेऊनच प्रवेश प्रक्रियेत सहभाग नोंदवावा."
वैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, या निर्णयामुळे खाजगी वैद्यकीय महाविद्यालयांच्या व्यवस्थापनाकडून होणाऱ्या गैरप्रकारांना आळा बसेल. तसेच, केवळ गुणवत्तेच्या आधारे प्रवेश निश्चित होणार असल्याने पात्र व कष्टकरी विद्यार्थ्यांना योग्य न्याय मिळेल. आगामी शैक्षणिक वर्षापासून हे सर्व नियम लागू होत असल्याने सीईटी कक्षाने प्रवेश प्रक्रियेची तयारी वेगाने सुरू केली आहे.