मुंबई (प्रतिनिधी), ८ ऑक्टोबर २०२६ -
राज्यभरात खरीप हंगाम २०२६ मध्ये निर्माण झालेली दुष्काळी परिस्थिती आणि पिकांच्या नुकसानीचे वास्तव जाणून घेण्यासाठी केंद्र सरकारचे ११ सदस्यीय आंतरमंत्रालयीन पथक उद्यापासून (८ ते ११ ऑक्टोबर) चार दिवसांच्या महाराष्ट्र दौऱ्यावर येत आहे. केंद्रीय कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने यासंदर्भातील अधिकृत आदेश जारी केले असून, हे पथक थेट बांधावर जाऊन नुकसानीचे वस्तुनिष्ठ मूल्यांकन करणार आहे.
विविध केंद्रीय मंत्रालयांचे ११ वरिष्ठ अधिकारी दाखल
राज्यातील विविध भागांतील दुष्काळी परिस्थितीची गंभीरता पाहता केंद्राने या पथकामध्ये अनेक महत्त्वाच्या विभागांच्या अधिकाऱ्यांचा समावेश केला आहे. कृषी व शेतकरी कल्याण विभागाचे संयुक्त सचिव (पीक विमा) मुक्तानंद अग्रवाल हे या आंतरमंत्रालयीन पथकाचे नेतृत्व करत आहेत.
या पथकात केवळ कृषी विभागाचेच नव्हे, तर जलसंपदा, ग्रामीण विकास, पाणीपुरवठा व स्वच्छता, अन्न व सार्वजनिक वितरण, पशुसंवर्धन, अर्थ विभाग तसेच 'नीती आयोगा'तील (NITI Aayog) वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचा समावेश आहे. त्यामुळे पिकांच्या नुकसानीसोबतच पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न, चाऱ्याची टंचाई आणि ग्रामीण भागातील रोजगाराच्या परिस्थितीचा सर्वसमावेशक आढावा घेतला जाणार आहे.
पाहणीसाठी तीन स्वतंत्र गट; 'या' जिल्ह्यांचा समावेश
महाराष्ट्राचा विस्तृत भौगोलिक विस्तार आणि विविध भागांतील टंचाईचे वेगळे स्वरूप लक्षात घेता, पाहणीचे काम वेगाने व काटेकोरपणे होण्यासाठी केंद्रीय पथकाचे तीन स्वतंत्र गट (Teams) करण्यात आले आहेत:
पथक १ (पश्चिम महाराष्ट्र): हे पथक अहिल्यानगर (अहमदनगर), सोलापूर आणि पुणे या जिल्ह्यांतील टंचाईग्रस्त भागांना भेटी देणार आहे.
पथक २ (मराठवाडा): हे पथक दुष्काळाची तीव्र झळ बसलेल्या छत्रपती संभाजीनगर, जालना आणि बीड या जिल्ह्यांचा दौरा करणार आहे.
पथक ३ (विदर्भ): हे पथक नागपूर, यवतमाळ आणि लगतच्या टंचाईग्रस्त जिल्ह्यांमधील परिस्थितीची प्रत्यक्ष पाहणी करणार आहे.
केंद्रीय मदतीची आशा वाढली
राज्य शासनाने पाठवलेल्या दुष्काळ आणि पीक नुकसानीच्या अहवालानंतर केंद्राने तात्काळ पावले उचलत हे पथक रवाना केले आहे. जिल्हा प्रशासनासोबत समन्वय साधून हे पथक प्रत्यक्ष शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन पिकांची स्थिती, विहिरी व कूपनलिकांची पाणीपातळी, तसेच पशुधनासाठी चाऱ्याची उपलब्धता याची पाहणी करेल.
या प्रत्यक्ष पाहणीनंतर हे पथक आपला सविस्तर अहवाल केंद्र सरकारला सादर करेल. या अहवालाच्या आधारेच महाराष्ट्रासाठी 'राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी'मधून (NDRF) आर्थिक मदत, पीक विमा भरपाई आणि दुष्काळ निवारणासाठीचा निधी मंजूर होणार असल्याने, राज्यातील बळीराजाचे आणि प्रशासनाचे लक्ष या चार दिवसांच्या पाहणी दौऱ्याकडे लागले आहे.
अहिल्यानगर जिल्ह्यात असा राहणार दौरा
अहिल्यानगर जिल्ह्यात निर्माण झालेल्या दुष्काळसदृश्य परिस्थितीची केंद्र शासनाकडून गांभीर्याने दखल घेण्यात आली असून, दुष्काळाची प्रत्यक्ष पाहणी करण्यासाठी केंद्र शासनाचे पथक शुक्रवार, दि. ९ ऑक्टोबर रोजी अहिल्यानगर जिल्ह्याच्या दौऱ्यावर येणार आहे.
पथकाकडून जिल्ह्यातील विविध भागांना प्रत्यक्ष भेटी देऊन दुष्काळी परिस्थिती, पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता, शेतीवरील परिणाम तसेच आवश्यक उपाययोजनांची पाहणी करण्यात येणार आहे.
जिल्ह्यातील दुष्काळसदृश्य परिस्थितीची वस्तुस्थिती केंद्र शासनाच्या पथकाला प्रत्यक्ष पाहता यावी, यासाठी संबंधित यंत्रणांकडून आवश्यक माहिती उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे. पथकाकडून विविध ठिकाणी भेटी देऊन स्थानिक परिस्थितीची पाहणी तसेच संबंधित अधिकारी, लोकप्रतिनिधी आणि नागरिकांकडून परिस्थितीची माहिती जाणून घेतली जाणार आहे.
टंचाईग्रस्त गावांमध्ये पाणीपुरवठ्याचे नियोजन, टँकरद्वारे पाणीपुरवठा, उपलब्ध जलस्रोतांची स्थिती आदी बाबींचीही पाहणी होणार आहे. त्याचबरोबर पावसाअभावी शेतीपिकांवर झालेला परिणाम, पीक नुकसानीचे पंचनामे, चारा उपलब्धता आणि पशुधनासाठी आवश्यक उपाययोजना याबाबतची वस्तुस्थितीही पथकाच्या निदर्शनास आणून दिली जाणार आहे.
केंद्र शासनाचे पथक जिल्ह्यातील प्रत्यक्ष परिस्थितीची पाहणी करून त्याचा सविस्तर अहवाल केंद्र शासनाला सादर करणार आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील दुष्काळी परिस्थिती, त्याची तीव्रता आणि आवश्यक मदतीबाबतची वस्तुनिष्ठ माहिती केंद्र शासनापर्यंत पोहोचण्यास मदत होणार आहे.