मनोहर शिंदे, (नाशिक) १ ऑक्टोबर - महाराष्ट्र राज्याच्या आर्थिक नकाशावर नाशिक जिल्ह्याने आपले स्थान अधिक भक्कम केले आहे. आर्थिक विकासदरात अभूतपूर्व झेप घेत नाशिक जिल्हा आता महाराष्ट्रातील चौथी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था ठरला आहे. १८.२ टक्के इतका विक्रमी विकासदर (Growth Rate) नोंदवत नाशिकने राज्याच्या आर्थिक प्रगतीत मोलाचे योगदान दिले आहे.
मुंबई, ठाणे आणि पुणे यांसारख्या प्रमुख औद्योगिक शहरांनंतर नाशिकने मिळवलेले हे स्थान जिल्ह्याच्या सर्वसमावेशक विकासाची साक्ष देत आहे.
कृषी, उद्योग आणि सेवा क्षेत्राचा त्रिवेणी संगम
नाशिकच्या या ऐतिहासिक आर्थिक भरारीमागे जिल्ह्यतील कृषी, उद्योग आणि सेवा (Service Sector) या तिन्ही क्षेत्रांची उत्तम कामगिरी कारणीभूत ठरली आहे:
* औद्योगिक क्रांती: अंबड आणि सातपूर एमआयडीसीसोबतच दिंडोरी, सिन्नर व इगतपुरी परिसरातील नवीन औद्योगिक वसाहतींमुळे नाशिकमध्ये परदेशी व देशांतर्गत मोठी गुंतवणूक झाली आहे. ऑटोमोबाईल, फार्मास्युटिकल्स आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रांचा यात मोठा वाटा आहे.
* वाईन कॅपिटल व ॲग्रो-प्रोसेसिंग: नाशिकची 'भारताची वाईन राजधानी' (Wine Capital of India) ही ओळख अधिक दृढ झाली असून, द्राक्षे, कांदा आणि भाजीपाला उत्पादनासह कृषी प्रक्रिया उद्योगाने (Agro-Industry) स्थानिक अर्थव्यवस्थेला मोठा हातभार लावला आहे.
* पायाभूत सुविधांचा विस्तार: समृद्धी महामार्ग, सुरत-चेन्नई एक्सप्रेसवे आणि विमान सेवेच्या विस्तारामुळे नाशिकचे लॉजिस्टिक व कनेक्टिव्हिटीच्या दृष्टीने महत्त्व अफाट वाढले आहे.
सिंहस्थ कुंभमेळा आणि भविष्यातील संधी
आगामी सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर नाशिकमध्ये मोठ्या प्रमाणावर पायाभूत सुविधा, रस्ते, स्वच्छता आणि पर्यटनाशी संबंधित कामे सुरू आहेत. या विकासकामांमुळे स्थानिक स्तरावर प्रचंड रोजगार निर्मिती होत असून व्यापार-व्यवसायाला नवी ऊर्जा मिळाली आहे.
अर्थतज्ज्ञांच्या मते, नाशिकचा हा १८.२ टक्क्यांचा विकासदर केवळ आकडेवारीपुरता मर्यादित नसून, यामुळे स्थानिक तरुणांसाठी रोजगाराच्या लाखो नवीन संधी निर्माण होत आहेत. येत्या काळात आयटी पार्क, इलेक्ट्रिक व्हेइकल्स (EV) हब आणि टूरिझम क्षेत्रातील नवीन उपक्रमांमुळे नाशिकची अर्थव्यवस्था आणखी नवीन उंची गाठेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.