नाशिक, (प्रतिनिधी) ३० सप्टेंबर - अंबड एमआयडीसी लगतच्या निवासी भागातील बोअरवेलमधून पिवळसर रंगाचे अत्यंत दूषित पाणी येत असल्याच्या तक्रारींची आणि प्रसिद्ध झालेल्या वृत्तांची महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने (MPCB) अतिशय गंभीर दखल घेतली आहे. प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या नाशिक कार्यालयाच्या पथकाने परिसरातील प्रदूषणकारी उद्योगांना अचानक भेटी देऊन झाडाझडती घेतली. या तपासणीदरम्यान अंबड एमआयडीसीतील ‘मे. आरती स्ट्रक्चर्स प्रायव्हेट लिमिटेड’ (Plot No. E-91/B) या कंपनीकडून नियमांचे सर्रास उल्लंघन होत असल्याचे उघडकीस आले. सांडपाणी प्रक्रिया यंत्रणा पूर्णपणे बंद ठेवून उघड्या नाल्यात रासायनिक पाणी सोडल्याप्रकरणी मंडळाने कारखान्याला जल व वायू प्रदूषण नियंत्रण कायद्यान्वये थेट ‘उद्योग बंद का करू नये?’ अशा स्वरूपाचे कडक निर्देश (Proposed Directions) बजावले आहेत.
बोअरवेलमध्ये पिवळसर पाण्याचा थर अन् उडाली खळबळ
अंबड एमआयडीसी परिसराला लागून असलेल्या निवासी वसाहतींमधील बोअरवेलमधून अचानक पिवळसर रंगाचे दुर्गंधीयुक्त पाणी येऊ लागल्याने नागरिकांचे आरोग्य धोक्यात आले होते. स्थानिक रहिवाशांनी याबाबत प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडे तक्रार नोंदवून परिसरातील नाल्यातून रासायनिक सांडपाणी वाहत असल्याचा संशय व्यक्त केला होता. या तक्रारींची सत्यता तपासण्यासाठी मंडळाच्या उपप्रादेशिक अधिकाऱ्यांनी २८ सप्टेंबर २०२६ रोजी एमआयडीसी भागातील संशयित कंपन्यांमध्ये अचानक तपासणी मोहीम राबवली.
तपासणीत गैरव्यवहारांची मालिका उघड
‘मे. आरती स्ट्रक्चर्स प्रा. लि.’ या कंपनीची प्रत्यक्ष पाहणी केली असता प्रदूषण नियंत्रण यंत्रणेचा बोजवारा उडाल्याचे विदारक चित्र अधिकाऱ्यांच्या समोर आले. तपासणी दरम्यान मंडळाच्या पथकाला पुढील गंभीर त्रुटी आढळल्या:
* ईटीपी व झेडएलडी यंत्रणा ठप्प : कारखान्यातील सांडपाण्यावर प्रक्रिया करणारा 'एफ्लुएंट ट्रीटमेंट प्लांट' (ETP) आणि पाण्याचा पुनर्वापर करणारी 'झिरो लिक्विड डिस्चार्ज' (ZLD) ही अत्याधुनिक यंत्रणा पूर्णपणे बंद अवस्थेत आढळून आली.
* निवासी भागाकडे जाणाऱ्या नाल्यात विषारी पाणी : कंपनीच्या आवारातून प्रक्रिया न केलेले पिवळसर रंगाचे रासायनिक सांडपाणी थेट बाहेर उघड्या नाल्यात सोडले जात होते. हाच नाला पुढे थेट निवासी वसाहतींकडे वाहत जात असल्याने बोअरवेलचे भूजल प्रदूषित झाल्याचे स्पष्ट झाले.
* अम्लयुक्त धूर व पूर्वीच्या नोटीसला केराची टोपली : कंपनीच्या आवारात घातक अम्लयुक्त धूर (Acidic Fumes) पसरल्याचे निदर्शनास आले. तसेच ७ जुलै २०२६ रोजी मंडळाने बजावलेल्या पूर्वीच्या कारणे दाखवा नोटीसला कंपनी व्यवस्थापनाने कोणतेही उत्तर न देता उद्धटपणा दाखवल्याचेही समोर आले.
वीज-पाणी तोडण्याचा इशारा; १५ दिवसांची मुदत
या गंभीर गैरप्रकारांची दखल घेत प्रदूषण नियंत्रण मंडळाचे प्रादेशिक अधिकारी विद्यासागर किल्लेदार यांनी जल प्रदूषण प्रतिबंधक कायदा १९७४ चे कलम ३३ (अ) आणि वायू प्रदूषण प्रतिबंधक कायदा १९८१ चे कलम ३१ (अ) अन्वये ‘मे. आरती स्ट्रक्चर्स’ला कडक नोटीस धाडली आहे. यामध्ये कंपनी प्रशासनाला खालील बाबींवर जाब विचारण्यात आला आहे:
१. नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी आपला उद्योग कायमस्वरूपी बंद का करण्यात येऊ नये?
२. उद्योगाला उत्पादनासाठी दिलेली संमती (Consent to Operate) तातडीने रद्द का करण्यात येऊ नये?
३. सक्षम प्राधिकरणास पत्र देऊन कारखान्याचा वीज व पाणीपुरवठा खंडित करण्याचे आदेश का देऊ नयेत?
कंपनीला यावर आपले म्हणणे मांडण्यासाठी १५ दिवसांची मुदत देण्यात आली असून, विहित मुदतीत समाधानकारक खुलासा न आल्यास कोणतीही पूर्वसूचना न देता थेट फौजदारी व दंडात्मक कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल, असा स्पष्ट इशारा प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने दिला आहे. या धडक कारवाईमुळे अंबड एमआयडीसीतील इतर नियमबाह्य प्रदूषणकारी कारखानदारांचे धाबे दणाणले आहेत.