दीपकनाथ गांगुर्डे, (नाशिक) २३ सप्टेंबर - नाशिक शहरात आगामी सिंहस्थ कुंभमेळा २०२७ च्या पार्श्वभूमीवर गोदावरी नदी आणि तिच्या उपनद्यांचे प्रदूषण रोखण्यासाठी नाशिक महानगरपालिकेने (NMC) कंबर कसली आहे. शहरातील सर्वाधिक लोकवस्ती असलेल्या सिडको (CIDCO - न्यू नाशिक) परिसरातील जीर्ण झालेली सांडपाणी वाहिनी (Sewerage Network) पूर्णपणे बदलण्यासाठी मनपाने ४३१.२९ कोटी रुपयांचा सविस्तर प्रकल्प अहवाल (DPR) तयार केला आहे. हा महत्त्वपूर्ण प्रस्ताव अंतिम मंजुरीसाठी महासभेकडे (General Body) सादर करण्यात आला आहे.
जुनी यंत्रणा आणि वाढत्या लोकसंख्येचा ताण
सिडको परिसरातील भूगर्भीय सांडपाणी वाहिनीची रचना १९७० आणि १९८० च्या दशकात करण्यात आली होती. त्या काळात प्रामुख्याने एक मजली घरे होती. परंतु, गेल्या काही दशकांत या भागात मोठी पुनर्रचना होऊन ३ ते ४ मजली इमारती आणि अपार्टमेंट्स उभारले गेले आहेत.
लोकसंख्येतील प्रचंड वाढ: सिडकोची (न्यू नाशिक) सध्याची लोकसंख्या सुमारे ५.५४ लाख असून, ती २०५५ पर्यंत १२.८० लाखांवर पोहोचण्याचा अंदाज आहे.
सांडपाण्याचा वाढता प्रवाह: यामुळे सांडपाण्याचा दैनंदिन प्रवाह सध्याच्या ६६ एमएलडी (MLD) वरून थेट १५४ एमएलडी (MLD) पर्यंत वाढणार आहे.
रस्त्यांवर सांडपाणी साचण्याचा त्रास: क्षमतेपेक्षा जास्त ताण आल्यामुळे सध्या सिडकोतील १२ सेक्टरमध्ये गटारी तुंबणे, दुर्गंधी पसरणे आणि सांडपाणी रस्त्यावर वाहण्याचे प्रकार सातत्याने घडत आहेत.
प्रकल्पाचे मुख्य स्वरूप व फायदे
१. १२ सेक्टर्सचा कायापालट: सिडको परिसरातील सर्व १२ सेक्टर्स आणि लगतच्या उपनगरांमधील जुन्या कमकुवत वाहिन्या काढून त्याठिकाणी मोठ्या क्षमतेच्या नव्या वाहिन्या टाकल्या जातील.
२. गोदावरी नदीचे प्रदूषण नियंत्रण: सिडको परिसरातील प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी गोदावरी व तिच्या उपनद्यांमध्ये मिसळण्यापासून रोखणे हा या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश आहे.
३. कुंभमेळ्यातील स्वच्छता कायम राखणे: २०२७ च्या सिंहस्थ कुंभमेळ्यात देशभरातून येणाऱ्या कोट्यवधी भाविकांच्या सुरक्षेच्या व आरोग्याच्या दृष्टीने गोदावरीचे पात्र प्रदूषणमुक्त ठेवण्यास यामुळे मदत होईल.
महासभेची मंजुरी मिळताच या कामांच्या निविदा (Tenders) प्रसिद्ध केल्या जातील आणि कुंभमेळा सुरू होण्यापूर्वी या योजनेचा मोठा टप्पा पूर्ण करण्याचे मनपाचे नियोजन आहे.