पुणे, (प्रतिनिधी) २१ सप्टेंबर - लग्नसराई आणि आगामी सणासुदीच्या काळात सोने खरेदी करण्याचा विचार करत असलेल्या सामान्य ग्राहकांसाठी एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. भारतीय मानक ब्यूरो (BIS) ने सोन्याच्या दागिन्यांवरील हॉलमार्किंग शुल्कात (Hallmarking Charges) वाढ केली आहे. त्यामुळे आगामी काळात सोन्याचे दागिने खरेदी करताना ग्राहकांना थोडा अधिक खिसा रिकामा करावा लागण्याची शक्यता आहे.
सोन्याची शुद्धता पारखण्यासाठी आणि ग्राहकांची फसवणूक रोखण्यासाठी केंद्र सरकारने सोन्याच्या दागिन्यांवर हॉलमार्किंग अनिवार्य केले आहे. आता बीआयएसने प्रति दागिना आकारल्या जाणाऱ्या हॉलमार्किंग शुल्कात वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या नवीन बदलामुळे थेट दागिन्यांच्या अंतिम किमतीवर परिणाम होणार आहे.
काय बदल झाले?
यापूर्वी प्रति सोन्याच्या दागिन्यावर हॉलमार्किंगसाठी सुमारे ४५ रुपये (अधिक वस्तू व सेवा कर - GST) आकारले जात होते. सुधारित दरांनुसार आता हे शुल्क वाढवण्यात आले आहे. जरी ही वाढ प्रति दागिना काही रुपयांची वाटत असली, तरीही एकापेक्षा जास्त किंवा लहान-मोठे दागिने खरेदी करताना एकंदरीत बिलात ही रक्कम वाढलेली दिसून येईल. विशेषतः हलक्या वजनाच्या (Lightweight Jewelry) दागिन्यांवर या वाढीचा थेट परिणाम जाणवणार आहे.
लग्नसराई आणि सणासुदीवर काय परिणाम होणार?
भारतात सण-उत्सव आणि लग्नसराईच्या काळात सोन्याला प्रचंड मागणी असते. आधीच आंतरराष्ट्रीय बाजारातील घडामोडींमुळे सोन्याचे दर उच्चांकी पातळीवर पोहचले आहेत. त्यातच आता हॉलमार्किंग शुल्क वाढल्यामुळे दागिन्यांची बनवाई (Making Charges) आणि अंतिम बिल थोडे महागणार आहे.
मात्र, सराफा असोसिएशन आणि क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, सोन्याच्या एकूण किमतीच्या तुलनेत ही हॉलमार्किंग शुल्कवाढ अत्यंत नगण्य आहे. त्यामुळे सोन्याच्या मागणीवर किंवा खरेदीच्या उत्साहावर याचा फार मोठा नकारात्मक परिणाम होणार नाही. सोन्याची शुद्धता आणि गुणवत्ता निश्चित होत असल्याने ग्राहकही हे अतिरिक्त शुल्क देण्यास सहसा तयार असतात.
ग्राहकांसाठी हॉलमार्किंग का महत्त्वाचे?
हॉलमार्किंगमुळे ग्राहकांना सोन्याच्या शुद्धतेची १००% खात्री मिळते. बीआयएस (BIS) हॉलमार्क असलेल्या दागिन्यावर तीन महत्त्वाच्या खुणा असतात:
१. बीआयएसचा लोगो (BIS Logo)
२. सोन्याची शुद्धता (उदा. २२ कॅरेटसाठी 916, १८ कॅरेटसाठी 750)
३. ६ अंकी युनिक अल्फान्यूमेरिक कोड (HUID - Hallmark Unique Identification)
या 'एचयूआयडी' (HUID) कोडमुळे प्रत्येक दागिन्याची एक वेगळी ओळख निर्माण होते, ज्यामुळे ग्राहकांची फसवणूक टळते आणि जुने सोने विकताना किंवा बदलून घेताना योग्य मोबदला मिळतो.
थोडक्यात सांगायचे तर, हॉलमार्किंग शुल्कातील वाढीमुळे सोने खरेदीच्या बिलात किरकोळ वाढ होणार हे निश्चित असले, तरी यामुळे मिळणारी शुद्धतेची हमी ग्राहकांसाठी अत्यंत फायदेशीर आहे. त्यामुळे लग्नकार्य आणि सणांसाठी सोने खरेदी करताना दरांबरोबरच दागिन्यावरील हॉलमार्क (HUID) नक्की तपासून घेण्याचे आवाहन तज्ज्ञांनी केले आहे.