केशव खेडकर, (त्र्यंबकेश्वर) २१ सप्टेंबर - बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या ऐतिहासिक श्री त्र्यंबकेश्वर मंदिर परिसरात भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागातर्फे (ASI) सुरु असलेले संवर्धनाचे काम सध्या वादाच्या भोवऱ्यात सापडले आहे. मंदिर आवारात बसवण्यात येत असलेल्या नव्या दगडी फरशा अत्यंत निकृष्ट दर्जाच्या, गुळगुळीत आणि मंदिराच्या पुरातन वास्तुकलेला शोभण्यासारख्या नसल्याचा आरोप करत मंदिर ट्रस्ट व स्थानिक नगरपालिकेने या कामावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.
संयुक्त धर्मादाय आयुक्त व विश्वस्तांकडून प्रत्यक्ष पाहणी
शनिवारी संयुक्त धर्मादाय आयुक्त तथा त्र्यंबकेश्वर मंदिर ट्रस्टचे अध्यक्ष विवेक सोनुने यांनी मंदिर परिसराला भेट देऊन ASI द्वारे सुरू असलेल्या कामाची प्रत्यक्ष पाहणी केली. या पाहणीदरम्यान कामात अनेक त्रुटी आणि त्रुटी आढळल्याचे ट्रस्टच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले. हे सर्व आक्षेप अधिकृतपणे ASI च्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसमोर मांडले जाणार आहेत.
मुख्य आक्षेप आणि सुरक्षेचा धोका
मंदिर प्रशासनाने या कामावर खालीलप्रमाणे मुख्य आक्षेप नोंदवले आहेत:
निकृष्ट बांधणी व धोका: नवीन बसवण्यात येत असलेल्या दगडी फरशा आवश्यकतेपेक्षा कमी जाडीच्या आहेत. त्या व्यवस्थित न सिमेंटवता सैल वाळूच्या थरावर (Loose sand base) बसवल्या जात आहेत. यामुळे भविष्यात भाविकांच्या अलोट गर्दीमुळे या फरशा खचण्याची किंवा फुटण्याची मोठी शक्यता आहे.
भाविकांच्या घसरून पडण्याचा धोका: या फरशा मशीन-पॉलिश (Machine-polished) करून अत्यंत गुळगुळीत करण्यात आल्या आहेत. दररोज दर्शनासाठी येणाऱ्या हजारो भाविकांसाठी, विशेषतः पावसाळ्यात किंवा ओल्या पायांनी चालताना, या गुळगुळीत फरशांवरून घसरून पडण्याचा गंभीर धोका निर्माण झाला आहे.
वारसा वास्तुकलेला धक्का: मशीनद्वारे कापलेल्या आणि पॉलिश केलेल्या आधुनिक फरशा मंदिराच्या शतकानुशतके जुन्या दगडी बांधकामाशी सुसंगत नाहीत, ज्यामुळे मंदिराच्या प्राचीन वारसा स्वरूपाला बाधा पोहोचत आहे.
स्थानिक नगरपालिकेचा पाठिंबा
त्र्यंबक नगरपरिषदेच्या अध्यक्ष त्रिवेणी तुंगार यांनीही या कामाच्या दर्जावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. ASI स्थानिक घटकांना आणि मंदिर ट्रस्टला विश्वासात न घेता काम करत असल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे. "सध्या सुरू असलेले काम पारंपारिक वारसा मानकांनुसार नाही आणि येणाऱ्या भाविकांच्या सुरक्षेला गंभीर धोका निर्माण करत आहे. यात त्वरित दुरुस्ती आणि योग्य ते बदल करण्याची गरज आहे," अशी मागणी तुंगार यांनी केली आहे.
२०२७ मध्ये होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर त्र्यंबकेश्वर मंदिरात भाविकांची प्रचंड गर्दी होणार आहे. अशा वेळी सुरक्षिततेच्या दृष्टीने हे काम त्वरित थांबवून पारंपरिक आणि सुरक्षित पद्धतीने पूर्ण करावे, अशी मागणी आता जोर धरू लागली आहे.