नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) २९ ऑगस्ट - खाद्यपदार्थांच्या गुणवत्तेवर देखरेख ठेवणाऱ्या ‘भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने’ (FSSAI) नामांकित ‘एव्हरेस्ट फूड प्रॉडक्ट्स’ आणि प्रसिद्ध हिंग उत्पादक ‘लालजी गोधू अँड कंपनी’ (LG) यांना मोठा दणका दिला आहे. प्रयोगशाळेतील तपासणीत या कंपन्यांचा संमिश्र हिंग (कम्पाऊंडेड हिंग) निकृष्ट दर्जाचा आणि चुकीच्या लेबलिंगसह आढळल्याने, त्यांच्या विक्री व उत्पादनावर पुढील आदेशापर्यंत तातडीने बंदी घालण्यात आली आहे.
कारवाईचे मुख्य कारण: अस्सल हिंगाचे प्रमाण नगण्य
FSSAI च्या तपासणीनुसार, संमिश्र हिंग तयार करताना अस्सल हिंगासोबत पीठ आणि स्टार्चचा वापर केला जातो. उत्पादनातील अस्सल हिंगाची शुद्धता तपासण्यासाठी ‘अल्कोहोलमध्ये विरघळणारा अर्क’ (Alcohol-soluble extract) हा मुख्य निकष मानला जातो. नियमांनुसार हे प्रमाण किमान ५ टक्के असणे बंधनकारक आहे. मात्र, सरकारी प्रयोगशाळेच्या चाचणीत धक्कादायक आकडेवारी समोर आली आहे:
एव्हरेस्ट हिंग: एका नमुन्यात हे प्रमाण थेट ० टक्के, पिवळ्या हिंगात ३.२९ टक्के, तर काळ्या हिंगात ४.४ टक्के इतकेच आढळले.
लालजी गोधू (LG): कच्च्या हिंगाच्या विविध प्रकारांमध्ये निर्धारित मर्यादेपेक्षा जास्त स्टार्च मिसळल्याचे स्पष्ट झाले. गुणवत्ता निकषांचे सातत्याने उल्लंघन झाल्यामुळे या कंपनीच्या उत्पादन आणि विक्रीलाही तात्काळ स्थगिती देण्यात आली आहे.
इतर मसाल्यांच्या लेबलिंगमध्येही त्रुटी
FSSAI च्या आदेशानुसार, एव्हरेस्ट कंपनीच्या चिकन मसाला, गरम मसाला आणि अंडा करी पावडरच्या लेबलिंगमध्येही त्रुटी आढळून आल्या आहेत. यापूर्वी २०२४ मध्ये हाँगकाँग आणि सिंगापूरमध्ये ‘इथिलीन ऑक्साईड’च्या संदर्भात काही भारतीय मसाल्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले होते; मात्र सध्याची कारवाई ही देशांतर्गत हिंगाच्या दर्जा आणि भेसळयुक्त प्रमाणाशी संबंधित आहे.
विविध ठिकाणांहून घेतलेल्या नमुन्यांमध्ये निकृष्ट दर्जा सातत्याने सिद्ध झाल्याने, FSSAI ने एव्हरेस्टला तात्काळ सुधारात्मक कृती आराखडा सादर करण्याचे आदेश दिले असून ग्राहकांच्या आरोग्याशी तडजोड खपवून घेतली जाणार नसल्याचा इशारा दिला आहे.
