नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) २७ ऑगस्ट - नेपाळमधील रसुवा जिल्ह्यात भोटे कोशी नदीला आलेल्या विनाशकारी महापुराचे मुख्य कारण 'पश्चिम विक्षोभ' (Western Disturbance) आणि त्यामुळे झालेली अतिवृष्टी असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. या महापुरात मोठी जीवित व वित्तहानी झाली असून भारतासह विविध देशांचे अनेक पर्यटक तेथे अडकले आहेत.
वैज्ञानिक आणि हवामानशास्त्रज्ञांनी उपग्रह छायाचित्रांचे (Satellite Imagery) विश्लेषण करून या नैसर्गिक आपत्तीच्या कारणांचा शोध घेतला आहे.
महापुरामागील मुख्य वैज्ञानिक कारणे:
पश्चिम विक्षोभाचा प्रभाव (Western Disturbance): मध्य-पूर्वेकडून येणाऱ्या पश्चिमी चक्रावातामुळे (Western Disturbance) हिमालयीन क्षेत्रात अचानक तीव्र हवामान बदल झाला आणि भूस्खलनासोबतच मुसळधार पाऊस झाला.
बर्फ आणि खडकांचे भूस्खलन (Rock & Ice Landslide): सीमाभागातील उंच पर्वतशिखरांवर प्रचंड प्रमाणात खडक आणि बर्फाचे भूस्खलन झाले. यामुळे नदीचा नैसर्गिक प्रवाह रोखला गेला.
नदीपात्रातील पाण्याचा अचानक उद्रेक: भूस्खलनामुळे तयार झालेला तात्पुरता नैसर्गिक धरण-सदृश अडथळा पाण्याच्या प्रचंड दबावामुळे फुटला. परिणामी, भोटे कोशी नदीमध्ये पाण्याचा अनपेक्षित आणि प्रचंड फुगवटा होऊन सखल भागात महापूर आला.
पर्यटकांच्या सुरक्षिततेसाठी प्रयत्न सुरू
या महापुरामुळे रसुवा क्षेत्रातील रस्ते, पूल आणि संपर्क यंत्रणा पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली आहे. तेथे अडकलेल्या भारतीय पर्यटकांना (ज्यात महाराष्ट्रातील पर्यटकांचाही समावेश आहे) सुरक्षित बाहेर काढण्यासाठी भारत आणि नेपाळ सरकार संयुक्तपणे मदत व बचावकार्य राबवत आहेत.