मुंबई, (विशेष प्रतिनिधी) ३ ऑगस्ट - विधानसभा पोटनिवडणुकांच्या निकालांमध्ये भारतीय जनता पक्षाला (भाजपा) मोठा राजकीय धक्का बसला आहे. बिहारमधील भाजपचा अभेद्य गड मानला जाणारा बांकीपूर मतदारसंघ जन सुराज पक्षाचे प्रमुख प्रशांत किशोर यांनी खेचून आणला आहे, तर मध्य प्रदेशातील दतिया मतदारसंघात काँग्रेसने विजयाचा झेंडा फडकवला आहे. या दोन्ही ठिकाणच्या निकालांमुळे भाजपच्या गोटात निराशेचे वातावरण पसरले असून बिहार आणि मध्य प्रदेशच्या राजकारणात नवे समीकरण उघडकीस आले आहे.
बिहार: बांकीपूरच्या 'अभेद्य गडा'त प्रशांत किशोर यांची ऐतिहासिक मुसंडी
पटना येथील बांकीपूर विधानसभा मतदारसंघाच्या पोटनिवडणुकीत राजकीय भूकंप झाला आहे. १९९५ पासून भाजपच्या ताब्यात असलेला हा बालेकिल्ला जन सुराज पक्षाचे संस्थापक प्रशांत किशोर यांनी १८,९५३ मतांच्या दणदणीत फरकाने जिंकला.
भारत निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार, ३१ फेऱ्यांच्या मतमोजणीअखेर प्रशांत किशोर यांना ६३,२०३ मते मिळाली. त्यांनी भाजपचे उमेदवार नीरज कुमार सिन्हा (४४,२५० मते) यांचा पराभव केला. तर राष्ट्रीय जनता दलाच्या (आरजेडी) उमेदवार रेखा गुप्ता १४,०८५ मते मिळवून तिसऱ्या स्थानावर फेकल्या गेल्या.
घटकांची पार्श्वभूमी आणि राजकीय प्रभाव:
तिसऱ्या पर्यायाचा उदय: भाजपचे ज्येष्ठ नेते नितीन नवीन राज्यसभेवर गेल्यानंतर ही जागा रिक्त झाली होती. भाजपने नीरज कुमार सिन्हा या तरुण चेहऱ्याला संधी दिली, मात्र स्थानिक सवर्ण मतदारांमधील नाराजी आणि युवकांची बदलाची अपेक्षा प्रशांत किशोर यांच्या फायद्याची ठरली.
आरजेडीची पीछेहाट: या निवडणुकीत विरोधी पक्ष आरजेडी शर्यतीतून पूर्णपणे बाहेर फेकला गेला असून, बांकीपूरच्या मतदारांनी जन सुराजच्या रूपाने बिहारमध्ये सक्षम 'तिसरा पर्याय' स्वीकारल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
विजयाची खात्री बाळगून २०० किलो लाडू तयार ठेवणाऱ्या भाजप कार्यालयात सामसूम पसरली आहे, तर जन सुराजच्या कार्यकर्त्यांनी पटना शहरात मोठा जल्लोष साजरा केला.
मध्य प्रदेश: दतिया पोटनिवडणुकीत काँग्रेसचे घनश्याम सिंह विजयी
मध्य प्रदेशातील दतिया विधानसभा पोटनिवडणुकीत काँग्रेसने आपले वर्चस्व कायम ठेवले आहे. काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते घनश्याम सिंह यांनी ६,०२९ मतांची आघाडी घेत भाजपचे उमेदवार आशुतोष तिवारी यांचा पराभव केला.
दतियाचे काँग्रेस आमदार राजेंद्र भारती यांची आमदारकी रद्द झाल्यानंतर ही पोटनिवडणूक झाली होती. माजी गृहमंत्री नरोत्तम मिश्रा यांच्या जागी भाजपने आशुतोष तिवारी यांना रिंगणात उतरवले होते, परंतु तळागाळातील संपर्क आणि मजबूत पक्ष संघटनेच्या बळावर घनश्याम सिंह यांनी विजयश्री खेचून आणली.
घनश्याम सिंह यांचा राजकीय प्रवास:
घनश्याम सिंह हे दतिया व सेवढा परिसरातील प्रभावशाली नेते आहेत.
१९९३ आणि २००३ मध्ये दतियातून, तर २०१८ मध्ये सेवढा मतदारसंघातून ते आमदार म्हणून निवडून आले होते.
२०२३ च्या पराभवानंतर त्यांनी जनसंपर्क वाढवत संघटन मजबूत केले, ज्याचा फायदा त्यांना या पोटनिवडणुकीत झाला.
थोडक्यात निकाल असा
मतदारसंघ (राज्य)विजयी उमेदवार (पक्ष)पराभूत उमेदवार (पक्ष)मताधिक्य
बांकीपूर (बिहार)प्रशांत किशोर (जन सुराज)नीरज कुमार सिन्हा (भाजप)१८,९५३
दतिया (मध्य प्रदेश)घनश्याम सिंह (काँग्रेस)आशुतोष तिवारी (भाजप)६,०२९
बिहारमधील शहरी भागातील भाजपची पकड निसटणे आणि मध्य प्रदेशात काँग्रेसने आपली जागा राखणे, हे आगामी काळातील मोठ्या राजकीय फेरबदलांचे स्पष्ट संकेत देत आहे.