नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) २७ जुलै - देशात वाढत्या सायबर गुन्हेगारीला आणि आर्थिक फसवणुकीला आळा घालण्यासाठी केंद्रीय दूरसंचार विभागाने (DoT) मोठी मोहीम हाती घेतली आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), बिग डेटा अ‍ॅनालिटिक्स आणि नागरिकांच्या सहभागातून विभागाने १ कोटी ३८ लाख ५० हजारपेक्षा जास्त संशयास्पद मोबाईल कनेक्शन खंडित (Block) केले आहेत. केंद्रीय दूरसंचार राज्यमंत्री डॉ. चंद्रशेखर पेम्मासानी यांनी आज राज्यसभेत एका लेखी प्रश्नाला उत्तर देताना ही महत्त्वाची माहिती दिली.
१. 'ASTR' प्रणालीद्वारे ८८ लाख सिमकार्ड बंद
दूरसंचार विभागाने बनावट कागदपत्रांवर घेतलेली आणि संशयास्पद वाटणारी मोबाईल कनेक्शन्स ओळखण्यासाठी 'ASTR' (Artificial Intelligence and Big Data Analytics Tool) हे विशेष एआय तंत्रज्ञान विकसित केले आहे.
कारवाई: पुनर्तपासणी (Re-verification) मध्ये अपयशी ठरल्याने १५ जुलै २०२६ पर्यंत तब्बल ८८ लाखांहून अधिक मोबाईल कनेक्शन्स कायमचे खंडित करण्यात आले आहेत.
२. 'संचार साथी' आणि 'चक्षू' सुविधेची कमाल: ५०.९० लाख कनेक्शनवर गदा
नागरिकांना थेट फसव्या संदेशांची तक्रार करण्यासाठी 'संचार साथी' (Sanchar Saathi) अ‍ॅपवर 'चक्षू' (Chakshu) ही सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
नागरिकांचा पुढाकार: नागरिकांनी नोंदवलेल्या ११.१८ लाख संशयित फसव्या मेसेजच्या अहवालांचे विश्लेषण करण्यात आले.
कारवाई: क्राउड-सोर्स्ड माहितीच्या आधारे गैरवापर आढळल्याने तब्बल ५०.९० लाख मोबाईल कनेक्शन्स बंद करण्यात आले आहेत.
डिजिटल इंटेलिजन्स प्लॅटफॉर्मचा (DIP) वापर
संविधानानुसार 'पोलीस' आणि 'सार्वजनिक सुव्यवस्था' हे राज्याचे विषय असले, तरी सायबर गुन्ह्यांशी लढा देण्यासाठी गृह मंत्रालयाच्या 'भारतीय सायबर गुन्हे समन्वय केंद्रा'सोबत (I4C) दूरसंचार विभागाने 'डिजिटल इंटेलिजन्स प्लॅटफॉर्म' (DIP) द्वारे माहितीची देवाणघेवाण सुरू केली आहे.
'सेबी'अंतर्गत ५० हून अधिक संस्था सहभागी
शेअर बाजार आणि वित्तीय क्षेत्रातील फसवणूक रोखण्यासाठी भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळाने (SEBI) आपल्या अंतर्गत येणाऱ्या संस्थांना या प्लॅटफॉर्मवर जोडले आहे. दूरसंचार विभागाने आयोजित केलेल्या प्रशिक्षण सत्रांनंतर सध्या ५० हून अधिक संस्था या डिजिटल इंटेलिजन्स प्लॅटफॉर्मवर सक्रियपणे काम करत आहेत.