मुंबई, (प्रतिनिधी) १८ मे - गेल्या दोन-अडीच वर्षांपासून स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका रखडल्याने रिक्त असलेल्या विधान परिषदेच्या १७ जागांसाठी अखेर केंद्रीय निवडणूक आयोगाने निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केला आहे. येत्या १८ जून रोजी या जागांसाठी मतदान होणार असून २२ जून रोजी मतमोजणी होईल. विशेष म्हणजे, राज्यात जिल्हा परिषदा आणि नगरपालिकांच्या निवडणुका अद्याप न झाल्याने, नाशिक आणि अहिल्यानगरसह राज्यातील अनेक जिल्ह्यांत यावेळची विधान परिषद निवडणूक ही जिल्हा परिषद (झेडपी) सदस्यांविनाच पार पडणार आहे. पावसाळी अधिवेशनापूर्वी होणाऱ्या या निवडणुकीमुळे राज्यातील राजकीय वातावरण कमालीचे तापणार असून, महायुती आणि महाविकास आघाडीमध्ये जागांवरून जोरदार रस्सीखेच पाहायला मिळणार आहे.
७५ टक्के मतदारांचा नियम ठरला कळीचा!
राज्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा कार्यकाळ संपूनही निवडणुका न झाल्याने अनेक मतदारसंघांतील आमदारांची मुदत संपूनही निवडणुका घेता येत नव्हत्या. मात्र, निवडणूक आयोगाच्या नियमानुसार स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघात जर एकूण मतदार संख्येपैकी ७५ टक्के मतदार संख्या (विद्यमान नगरसेवक/सदस्य) उपलब्ध असेल, तर निवडणूक घेता येते. याच कायदेशीर तरतुदीचा आधार घेत आयोगाने अखेर १७ जागांचा निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केला आहे. यात १६ नियमित जागा असून, भाजप प्रदेशाध्यक्ष चंद्रशेखर बावनकुळे आमदार राहिलेल्या नागपूरच्या एका जागेसाठी पोटनिवडणूक होणार आहे.
असा आहे निवडणूक कार्यक्रम
• निवडणुकीची अधिसूचना: २५ मे २०२६
• अर्ज भरण्याची शेवटची तारीख: १ जून २०२६
• उमेदवारी अर्जांची छाननी: २ जून २०२६
• अर्ज माघारीची मुदत: ४ जून २०२६
• मतदान: १८ जून २०२६ (सकाळी ८ ते दुपारी ४)
• मतमोजणी आणि निकाल: २२ जून २०२६
'या' १७ मतदारसंघांमध्ये धुरळा उडणार!
राज्यातील खालील प्रमुख मतदारसंघांमध्ये ही निवडणूक पार पडणार आहे:
१. नाशिक, २. अहिल्यानगर (अहमदनगर), ३. सोलापूर, ४. ठाणे, ५. जळगाव, ६. सांगली-सातारा, ७. नांदेड, ८. यवतमाळ, ९. पुणे, १०. भंडारा-गोंदिया, ११. रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग, १२. वर्धा-चंद्रपूर-गडचिरोली, १३. अमरावती, १४. धाराशिव-लातूर-बीड, १५. परभणी-हिंगोली, १६. छत्रपती संभाजीनगर-जालना आणि १७. नागपूर (पोटनिवडणूक).
विधान परिषदेचे एकूण गणित आणि संख्याबळ
महाराष्ट्राच्या विधान परिषदेची एकूण सदस्यसंख्या ७८ आहे. या सदस्यांची निवड वेगवेगळ्या घटकांतून केली जाते. त्याचे गणित खालीलप्रमाणे आहे:
मतदारसंघ / घटक सदस्य संख्या
विधानसभा आमदारांकडून निवडले जाणारे ३०
स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघातून (सध्याची निवडणूक) २२
पदवीधर मतदारसंघातून ०७
शिक्षक मतदारसंघातून ०७
राज्यपाल नियुक्त सदस्य १२
एकूण सदस्यसंख्या ७८
विधानसभेतील सद्यस्थिती: महायुतीचे पारडे जड
स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या या निवडणुकीत स्थानिक लोकप्रतिनिधी मतदान करणार असले, तरी विधानसभा स्तरावरील पक्षीय बलाबल पुढीलप्रमाणे आहे. (दोन आमदारांच्या निधनामुळे सध्या विधानसभेत २८६ आमदार आहेत):
• महायुती (एकूण २३४ आमदार): भाजप - १३१, शिवसेना (शिंदे गट) - ५७, राष्ट्रवादी (अजित पवार गट) - ४०, जनसुराज्य शक्ती - २, राष्ट्रीय युवा स्वाभिमान पार्टी - १, राजर्षी शाहू विकास आघाडी - १, आणि अपक्ष २.
• महाविकास आघाडी (एकूण ४९ आमदार): काँग्रेस - १६, शिवसेना (ठाकरे गट) - २०, राष्ट्रवादी (शरद पवार गट) - १०, समाजवादी पार्टी - २, पिजन्ट्स अँड वर्कर्स पार्टी (पीडब्ल्यूपीआय) - १.
• इतर पक्ष: एमआयएम - १, सीपीआय (एम) - १, रासप - १.
जिल्हा परिषदांच्या अनुपस्थितीत केवळ नगरपालिका, महानगरपालिका आणि इतर स्थानिक संस्थांमधील उपलब्ध ७५ टक्के मतदारांच्या भरवशावर ही निवडणूक होणार असल्याने, ऐन पावसाळ्याच्या तोंडावर राज्याला राजकीय सुकाणू कोणाकडे जाणार, याची उत्सुकता लागली आहे.