पुणे, (प्रतिनिधी) १५ मे - राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) २०२० च्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी केंद्र आणि राज्य सरकारने आता कंबर कसली आहे. विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीचा डिजिटल मागोवा घेण्यासाठी 'एक राष्ट्र, एक विद्यार्थी ओळख' या संकल्पनेतून 'अपार' (APAAR ID) आणि 'अकॅडमिक बँक ऑफ क्रेडिट्स' (ABC) प्रणाली अनिवार्य करण्यात आली आहे. यासंदर्भात उच्च शिक्षण संचालनालयाने राज्यातील सर्व सार्वजनिक विद्यापीठांच्या कुलसचिवांना तातडीने कार्यवाही करण्याचे आदेश दिले आहेत.
काय आहे 'अपार' आयडी?
शिक्षण मंत्रालय (भारत सरकार) आणि विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या (UGC) तरतुदींनुसार, प्रत्येक विद्यार्थ्याला १२ अंकी 'अपार' आयडी तयार करणे बंधनकारक आहे. हा आयडी विद्यार्थ्याच्या आधार कार्ड आणि डिजीलॉकरशी लिंक केला जाईल. यामुळे विद्यार्थ्यांची सर्व शैक्षणिक प्रमाणपत्रे, पदव्या आणि मिळवलेले श्रेयांक (Credits) एकाच ठिकाणी सुरक्षित राहतील.
जून २०२६ पर्यंत क्रेडिट डेटा अपलोड करणे बंधनकारक
उच्च शिक्षण संचालनालयाने दिलेल्या निर्देशांनुसार, श्रेयांक डेटा अपलोड करण्यासाठी कडक वेळापत्रक निश्चित करण्यात आले आहे:
वार्षिक मुदत: प्रत्येक शैक्षणिक वर्षाचा डेटा ३१ डिसेंबरपर्यंत ABC पोर्टलवर अपलोड करणे आवश्यक आहे.
विशेष सूचना: २०२६ मध्ये झालेल्या सर्व परीक्षांचा आणि मूल्यमापनाचा श्रेयांक डेटा जून २०२६ पर्यंत विद्यार्थ्यांच्या अपार आयडीशी जोडून पोर्टलवर अपलोड करावा लागणार आहे.
डेटा फ्रीजिंग: या मुदतीनंतर पोर्टलवरील माहिती गोठविली (Freeze) जाईल, त्यानंतर त्यात कोणताही बदल करता येणार नाही.
प्रवेश आणि परीक्षेसाठी अपार आयडी अनिवार्य
आगामी काळात प्रवेश प्रक्रिया आणि परीक्षेचे अर्ज भरताना विद्यार्थ्यांकडे 'अपार' आयडी असणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. विद्यापीठांनी त्यांच्या कार्यक्षेत्रातील सर्व संलग्न महाविद्यालये, स्वायत्त संस्था आणि पदव्युत्तर विभागांमध्ये १०० टक्के नोंदणी पूर्ण होईल, याची खात्री करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
संस्थांवर असेल जबाबदारी
जर विहित मुदतीत क्रेडिट डेटा अपलोड झाला नाही, तर त्याची संपूर्ण जबाबदारी संबंधित शैक्षणिक संस्थेची राहील, असे संचालनालयाने स्पष्ट केले आहे. सर्व विद्यापीठांना त्यांच्या क्षेत्रातील नोंदणीचा संपूर्ण तपशील तात्काळ संचालनालयाच्या ईमेलवर (mavi.dhepune@nic.in) सादर करण्यास सांगण्यात आले आहे.
विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या स्टेप्स:
१. स्वतःचा १२ अंकी अपार आयडी तयार करणे.
२. सदर आयडी आधार आणि डिजीलॉकरशी लिंक करणे.
३. आपले शैक्षणिक श्रेयांक (Credits) पोर्टलवर जमा झाले आहेत का, याची खात्री करणे.
केंद्र आणि राज्य सरकारच्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे शैक्षणिक क्षेत्रात पारदर्शकता येणार असून, विद्यार्थ्यांना एका संस्थेतून दुसऱ्या संस्थेत प्रवेश घेताना श्रेयांक हस्तांतरित करणे अत्यंत सुलभ होणार आहे.