नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) १४ एप्रिल - देशातील बळीराजा आणि अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेल्या नैऋत्य मोसमी पावसाबाबत (मान्सून) भारतीय हवामान विभागाने (IMD) पहिला अंदाज जाहीर केला आहे. २०२६ मध्ये मान्सूनचा पाऊस 'सामान्यपेक्षा कमी' (Below Normal) राहण्याची दाट शक्यता असून, तो दीर्घकालीन सरासरीच्या केवळ ९२ टक्के पडेल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
'अल निनो'चा प्रभाव वाढणार
हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, सध्या प्रशांत महासागरात असलेली 'ला निन्या'ची स्थिती आता 'एन्सो-न्यूट्रल'कडे वळत आहे. मात्र, मान्सूनच्या काळात (जून ते सप्टेंबर) 'अल निनो' स्थिती विकसित होण्याचे संकेत मिळत आहेत. 'अल निनो'चा प्रभाव साधारणपणे पावसावर नकारात्मक होतो, ज्यामुळे पावसाचे प्रमाण घटते.
पावसाची वर्गवारी आणि शक्यता:
हवामान विभागाने पावसाच्या वितरणाची आकडेवारी खालीलप्रमाणे दिली आहे:
सरासरीपेक्षा कमी (९०-९५%): ३१ टक्के शक्यता.
दुष्काळसदृश स्थिती (९०% पेक्षा कमी): ३५ टक्के शक्यता.
सामान्य पाऊस (९६-१०४%): केवळ २७ टक्के शक्यता.
अतिवृष्टी: शक्यता अत्यंत कमी (१ टक्का).
विभागीय अंदाज
देशाच्या स्थानिक वितरणाचा विचार करता, ईशान्य, वायव्य आणि दक्षिण द्वीपकल्पीय भारताच्या काही भागांत पाऊस सामान्य किंवा त्यापेक्षा थोडा जास्त राहू शकतो. मात्र, मध्य भारत आणि इतर अनेक राज्यांमध्ये पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा कमी राहण्याची चिन्हे आहेत.
पुढील अपडेट मे महिन्यात
हवामान विभाग २००३ पासून दोन टप्प्यांत पावसाचा अंदाज जाहीर करते. आज दिलेला हा पहिला अंदाज असून, मे महिन्याच्या अखेरीस अधिक अद्ययावत आणि सविस्तर अंदाज दिला जाईल. उत्तर गोलार्धातील बर्फाच्छादित प्रदेश आणि हिंदी महासागरातील 'इंडियन ओशन डायपोल' (IOD) यांच्या स्थितीवर मान्सूनची पुढील वाटचाल अवलंबून असेल.