नवी दिल्ली, (प्रतिनिधी) १२ एप्रिल - अमेरिका आणि इराण यांच्यातील शांतता प्रस्थापित करण्याचे प्रयत्न अपयशी ठरत असल्याचे दिसत असून, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आता आक्रमक 'प्लॅन बी' (Plan B) राबवण्याच्या तयारीत आहेत. इराणने युद्धविरामाच्या अटी मान्य न केल्यास कडक आर्थिक निर्बंध आणि संभाव्य लष्करी कारवाईचे संकेत ट्रम्प यांनी दिले आहेत. या संघर्षाचा मोठा फटका भारताला बसण्याची शक्यता असून देशाचा इंधन पुरवठा विस्कळीत होण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.
काय आहे ट्रम्प यांचा 'प्लॅन बी'?
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला दिलेल्या दोन आठवड्यांच्या अल्टिमेटमची मुदत संपत आली आहे. जर इराणने आपला अण्वस्त्र कार्यक्रम आणि प्रादेशिक आक्रमकता थांबवली नाही, तर अमेरिका खालील पावले उचलू शकते:
कडक आर्थिक नाकेबंदी: इराणच्या तेल निर्यातीवर पूर्णपणे बंदी घालून त्यांची अर्थव्यवस्था कोलमडवून टाकणे.
लष्करी कारवाई: इराणच्या अण्वस्त्र तळांवर मर्यादित पण प्रभावी हवाई हल्ले करणे.
सहकारी देशांवर दबाव: इराणशी व्यापार करणाऱ्या देशांवर निर्बंध लादणे.
भारताची चिंता वाढली; इंधन पुरवठा धोक्यात
इराण आणि इस्रायलमधील संघर्षामुळे 'होरमुझच्या सामुद्रधुनी'तील (Strait of Hormuz) वाहतूक विस्कळीत होण्याची भीती आहे. भारतासाठी हा मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा आहे कारण:
१. इंधन सुरक्षा: भारत आपल्या गरजेच्या कच्च्या तेलापैकी मोठी आयात या मार्गावरून करतो. पुरवठा खंडित झाल्यास देशात पेट्रोल-डिझेलच्या किमती प्रचंड वाढू शकतात.
२. व्यापारी फटका: भारताचा आखाती देशांशी असलेला व्यापार आणि तिथे राहणाऱ्या लाखो भारतीयांच्या सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर येईल.
३. महागाईचा भडका: कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ मालवाहतूक महाग करेल, ज्यामुळे जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती वाढतील.
जागतिक बाजारात खळबळ
ट्रम्प यांच्या या आक्रमक भूमिकेमुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत आधीच अस्थिरता निर्माण झाली आहे. जर 'प्लॅन बी'ची अंमलबजावणी झाली, तर तेलाचे भाव प्रति बॅरल १०० डॉलर्सच्या पार जाऊ शकतात, असा अंदाज तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.