नवी दिल्ली, (विशेष प्रतिनिधी) १० एप्रिल - भारतीय रेल्वेचा प्रवास आता अधिक सुरक्षित, वेगवान आणि आरामदायी होणार आहे. रेल्वे मंत्रालयाने रेल्वे रुळांच्या आधुनिकतेसाठी दोन मोठे निर्णय घेतले आहेत. आता जड काँक्रीट आणि लोखंडी स्लीपर्सच्या जागी अत्याधुनिक 'कंपोझिट स्लीपर्स' बसवले जाणार असून, रेल्वे रुळांच्या देखरेखीसाठी 'कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा' (AI) वापर केला जाणार आहे. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी गुरुवारी रेल भवन येथे झालेल्या आढावा बैठकीत या महत्त्वाच्या निर्णयांवर शिक्कामोर्तब केले.
कंपोझिट स्लीपर्स: हलके पण 'सुपर पॉवरफुल'
सध्या रेल्वे रुळांखाली लोखंडी किंवा काँक्रीटचे स्लीपर्स वापरले जातात. मात्र, आता पूल (Bridge Approaches) आणि पॉइंट्स अँड क्रॉसिंग्जवर 'मिश्र सामग्री' (Composite Material) पासून बनवलेले स्लीपर्स वापरले जातील.
प्रचंड क्षमता: हे स्लीपर्स प्रति चौरस सेंटीमीटर तब्बल ७०० किलोपर्यंतचा भार सहन करू शकतात.
आरामदायी प्रवास: यांचे 'कुशनिंग' उत्तम असल्याने प्रवाशांना रुळ ओलांडताना धक्के कमी बसतील.
कमी देखभाल: हे स्लीपर्स गंजत नाहीत आणि दीर्घकाळ टिकतात, ज्यामुळे रेल्वेचा देखभालीचा खर्च मोठ्या प्रमाणात कमी होईल.
एआय आणि रडारने होणार रुळांची तपासणी
रेल्वेने सुरक्षिततेसाठी आता थेट तंत्रज्ञानाशी हातमिळवणी केली आहे. रेल्वे रुळांची तपासणी करण्यासाठी आता 'ग्राउंड पेनिट्रेशन रडार' नावाचे विशेष उपकरण तपासणी वाहनांमध्ये बसवले जाईल. हे उपकरण एआय-सक्षम (AI Enabled) असेल.
दोष शोधणे सोपे: हे रडार जमिनीच्या आत असलेल्या रेल्वे ट्रॅकच्या बेसची स्थिती तपासेल.
वेल्डिंगची अचूकता: रेल्वे रुळांच्या वेल्डिंगमधील सूक्ष्म दोष शोधण्यासाठी आता 'मॅग्नेटिक पार्टिकल टेस्टिंग' (चुंबकीय कण चाचणी) या नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल. यामुळे रुळ तुटण्याच्या घटनांना आळा बसेल.
"आज घेतलेले निर्णय रेल्वे प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून भारतीय रेल्वेला जागतिक दर्जाचे बनवण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत."
— रेल्वे मंत्रालय