पुणे, (प्रतिनिधी) ९ एप्रिल - राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० च्या (NEP) प्रभावी अंमलबजावणीसाठी महाराष्ट्र राज्य सज्ज होत असून, शैक्षणिक वर्ष २०२६-२७ पासून राज्यातील इयत्ता दुसरी, तिसरी आणि चौथीचा अभ्यासक्रम बदलणार आहे. या इयत्तांच्या नव्या पाठ्यपुस्तकांच्या छपाईला लवकरच सुरुवात होणार असली, तरी इयत्ता सहावीच्या अभ्यासक्रमाला अद्याप अंतिम मान्यता न मिळाल्याने या इयत्तेबाबत प्रश्नचिन्ह कायम आहे.
पुढील वर्षाचे नियोजन काय?
राज्य शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषदेने (SCERT) तयार केलेल्या आराखड्यानुसार, २०२५-२६ मध्ये पहिलीसाठी नवा अभ्यासक्रम लागू करण्यात आला. आता २०२६-२७ या वर्षात दुसरी, तिसरी, चौथी आणि सहावी या चार इयत्तांचा अभ्यासक्रम बदलण्याचे नियोजन आहे. 'बालभारती'ने दिलेल्या माहितीनुसार, दुसरी ते चौथीच्या पुस्तकांचे काम अंतिम टप्प्यात असून, लवकरच छपाई सुरू होईल. मात्र, सहावीच्या प्रक्रियेसाठी अवघे दोन महिने शिल्लक असल्याने शिक्षण वर्तुळात चिंता व्यक्त होत आहे.
सहावीपासून व्यावसायिक शिक्षणाची द्वारे
नव्या शैक्षणिक धोरणाचे वैशिष्ट्य म्हणजे इयत्ता सहावीपासूनच विद्यार्थ्यांना व्यावसायिक शिक्षणाची ओळख करून दिली जाणार आहे. सहावीसाठी गणित आणि विज्ञानाचा अभ्यासक्रम हा 'सीबीएसई'च्या (CBSE) धर्तीवर असेल, तर भाषा, कला, इतिहास व भूगोल या विषयांची मांडणी नव्या रचनेनुसार केली जाणार आहे.
पाठ्यपुस्तकांचे होणार 'सोशल ऑडिट'
यंदा प्रथमच बालभारतीने पाठ्यपुस्तकांचे 'सामाजिक लेखापरीक्षण' (Social Audit) आणि गुणवत्ता परीक्षण करण्याचा निर्णय घेतला आहे. याशिवाय:
वैश्विकीकरण: पुस्तकांमध्ये दिव्यांगांसाठी विशेष सूचना.
समावेशकता: सांकेतिक भाषा आणि बोधचिन्हांचा (Symbols) वापर.
दर्जा: सीबीएसईच्या धर्तीवर दर्जेदार मजकुराची निर्मिती.
"एकाच वेळी चार इयत्तांचा अभ्यासक्रम आणि पाठ्यपुस्तके बदलण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. दुसरी ते चौथीचे काम अंतिम टप्प्यात असून सहावीच्या प्रक्रियेला वेग दिला जात आहे. ही प्रक्रिया लवकरच पूर्ण करण्याचा आमचा प्रयत्न आहे."
— सचिंद्र प्रताप सिंह, शिक्षण आयुक्त
"नव्या आराखड्यानुसार दुसरी ते चौथीच्या अभ्यासक्रमाला मान्यता मिळाली आहे. पाठ्यपुस्तकांचे सामाजिक लेखापरीक्षण करून आणि सांकेतिक भाषेचा वापर करून आम्ही पाठ्यपुस्तकांचे वैश्विकीकरण करत आहोत."
— अनुराधा ओक, संचालक, बालभारती
असे असेल अंमलबजावणीचे वेळापत्रक:
शैक्षणिक वर्ष नव्या अभ्यासक्रमाच्या इयत्ता
२०२५-२६ पहिली (अंमलबजावणी सुरू)
२०२६-२७ दुसरी, तिसरी, चौथी आणि सहावी
२०२७-२८ पाचवी, सातवी, नववी आणि अकरावी
२०२८-२९ आठवी, दहावी आणि बारावी