इस्लामाबाद, (विशेष प्रतिनिधी) ७ एप्रिल - इराण आणि इस्रायलमध्ये पेटलेल्या भीषण युद्धामुळे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमतींनी उच्चांक गाठला आहे. या युद्धाचा सर्वाधिक फटका आधीच आर्थिक संकटात सापडलेल्या शेजारील पाकिस्तानला बसला असून, देशातील इंधन टंचाईवर मात करण्यासाठी पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी संपूर्ण पाकिस्तानात 'स्मार्ट लॉकडाऊन' लागू करण्याची घोषणा केली आहे. या निर्णयानुसार देशातील ऊर्जा आणि इंधन बचतीसाठी कठोर पावले उचलली जाणार आहेत.
काय आहेत नवीन निर्बंध?
पंतप्रधान कार्यालयाने जारी केलेल्या आदेशानुसार, ७ एप्रिल २०२६ पासून देशातील प्रमुख शहरांमध्ये खालील नियम लागू होतील:
बाजारपेठांची वेळ: सर्व बाजारपेठा, शॉपिंग मॉल्स आणि दुकाने रात्री *८ वाजेपर्यंत* बंद करावी लागतील. (खैबर पख्तूनख्वामध्ये ९ वाजेपर्यंत सवलत देण्यात आली आहे).
हॉटेल आणि मंगल कार्यालये:* रेस्टॉरंट्स, बेकरी, खाद्यपदार्थांची दुकाने आणि विवाह सोहळे रात्री *१० वाजेपर्यंतच* सुरू ठेवता येतील. खासगी निवासस्थानी होणाऱ्या लग्नकार्यांवरही हीच मर्यादा असेल.
वर्क फ्रॉम होम: सरकारी विभागांमध्ये ५०% कर्मचाऱ्यांना 'वर्क फ्रॉम होम' (घरातून काम) करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. तसेच सरकारी वाहनांच्या इंधन भत्त्यात ५०% कपात करण्यात आली आहे.
शैक्षणिक संस्था: इंधनाचा वापर कमी करण्यासाठी शाळा आणि महाविद्यालयांना काही काळ सुटी जाहीर करून ऑनलाईन शिक्षणावर भर देण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.
कामाचे दिवस: इंधन वाचवण्यासाठी आठवड्यातून फक्त *४ दिवस कार्यालयीन कामकाज* करण्याचा विचार सुरू आहे.
इंधन दरवाढीचा प्रचंड भडका
युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने 'हॉर्मुजची सामुद्रधुनी' (Strait of Hormuz) हा महत्त्वाचा सागरी मार्ग रोखल्यामुळे कच्च्या तेलाचा पुरवठा विस्कळीत झाला आहे. पाकिस्तानात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतीत एकाच वेळी *५५ रुपयांची विक्रमी वाढ झाली असून, सध्या पेट्रोलचे दर ३२० रुपयांच्या पार गेले आहेत. यामुळे देशातील महागाई १७ महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचली आहे.
स्मार्ट लॉकडाऊन' का?
पाकिस्तान आपली इंधनाची गरज आयातीद्वारे पूर्ण करतो. सध्याच्या युद्धस्थितीमुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर प्रति बॅरल $१२० च्या वर गेले आहेत. परकीय चलनाचा साठा कमी असल्याने इतक्या महाग दराने इंधन खरेदी करणे पाकिस्तानला अशक्य होत आहे. त्यामुळे देशाचा 'इम्पोर्ट बिल' (आयात खर्च) कमी करण्यासाठी सरकारने नागरिकांना विनाकारण प्रवास टाळण्याचे आणि इंधन जपून वापरण्याचे आवाहन केले आहे.
"जर हे युद्ध दीर्घकाळ चालले, तर त्याचे परिणाम भयानक असतील. इंधन वाचवणे ही आता केवळ गरज नसून जगण्याची धडपड आहे."
— नासिर हुसेन शाह, सिंध प्रांत मंत्री
या निर्बंधांतून औषधालये (Medical Stores) आणि रुग्णवाहिकांसारख्या अत्यावश्यक सेवांना वगळण्यात आले आहे. मात्र, या 'स्मार्ट लॉकडाऊन'मुळे पाकिस्तानच्या ढासळत्या अर्थव्यवस्थेला सावरणे सरकारसाठी मोठे आव्हान ठरणार आहे.