मुंबई, (प्रतिनिधी) २३ मार्च - वैद्यकीय तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे आता गुडघा प्रत्यारोपण अधिक अचूक आणि नैसर्गिक होणार आहे. मुंबईत नुकतीच रोबोटिक सहाय्याने 'सिमेंटविरहित' (Cementless) पूर्ण गुडघा प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे पार पडली. प्रसिद्ध अस्थिरोग तज्ज्ञ डॉ. विविध मकवाना यांनी केलेली ही शस्त्रक्रिया सांधे प्रत्यारोपणाच्या क्षेत्रातील एक मैलाचा दगड मानली जात आहे.
काय आहे 'सिमेंटलेस' प्रत्यारोपण?
पारंपरिक गुडघा प्रत्यारोपणात कृत्रिम सांधा (इम्प्लांट) हाडाला जोडण्यासाठी विशेष 'मेडिकल सिमेंट'चा वापर केला जातो. मात्र, या नवीन पद्धतीत सिमेंटचा वापर टाळला जातो. यातील इम्प्लांटची पृष्ठभाग रचना छिद्रयुक्त (Porous) असते. शस्त्रक्रियेनंतर रुग्णाच्या स्वतःच्या हाडांची वाढ हळूहळू या छिद्रांमध्ये होते, ज्याला 'जैविक स्थिरीकरण' म्हणतात. यामुळे कृत्रिम सांधा हाडाशी कायमस्वरूपी आणि नैसर्गिकरीत्या एकरूप होतो.
रोबोटिक तंत्रज्ञानाची अचूक साथ
सिमेंटशिवाय शस्त्रक्रिया करताना इम्प्लांट हाडावर अगदी अचूक बसणे अनिवार्य असते. यासाठी डॉ. मकवाना यांनी रोबोटिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला.
थ्रीडी मॅपिंग: शस्त्रक्रियेपूर्वी गुडघ्याची त्रिमितीय प्रतिमा तयार करून नियोजन केले गेले.
अचूक कटिंग: रोबोटिक मार्गदर्शनामुळे हाडांची कापणी आणि सांध्यांचे संतुलन मिलीमीटरच्या निमपट अचूकतेने साधले गेले.
दीर्घायुष्य: सिमेंट नसल्यामुळे भविष्यात इम्प्लांट ढिले होण्याचा धोका कमी होतो.
कोणासाठी उपयुक्त?
५० वर्षांवरील व्यक्तींमध्ये 'ऑस्टिओआर्थ्रायटिस'मुळे होणारी गुडघेदुखी हा मोठा आजार आहे. डॉ. विविध मकवाना यांच्या मते, "ज्या रुग्णांच्या हाडांची गुणवत्ता चांगली आहे, त्यांच्यासाठी सिमेंटलेस प्रत्यारोपण हा उत्तम पर्याय आहे. यामुळे केवळ वेदना कमी होत नाहीत, तर चालण्याचा आत्मविश्वासही परत मिळतो. शस्त्रक्रियेनंतर फिजिओथेरपी आणि जीवनशैलीतील बदल तितकेच महत्त्वाचे आहेत."
"मी अनेक वर्षे गुडघेदुखीने त्रस्त होतो, साधी हालचालही कठीण होती. पण या आधुनिक शस्त्रक्रियेनंतर आणि फिजिओथेरपीमुळे मी आता पुन्हा माझ्या नियमित आयुष्यात परतत आहे."
- एक समाधानी रुग्ण
भविष्यातील आशेचा किरण
ऑर्थोपेडिक क्षेत्रात रोबोटिक आणि सिमेंटलेस तंत्रज्ञानाचा वाढता वापर रुग्णांना अधिक स्वावलंबी बनवत आहे. विशेषतः तरुण आणि सक्रिय रुग्णांसाठी, ज्यांना दीर्घकाळ टिकणाऱ्या सांध्याची गरज आहे, त्यांच्यासाठी ही पद्धत वरदान ठरणार आहे.
शस्त्रक्रियेचे फायदे:
नैसर्गिक जुळणी: सिमेंटऐवजी नैसर्गिक हाडांच्या वाढीवर भर.
जास्त टिकाऊ: कृत्रिम सांधा हाडाशी घट्ट जोडला गेल्याने दीर्घकाळ टिकतो.
जलद रिकव्हरी: अचूक शस्त्रक्रियेमुळे रुग्ण लवकर चालू शकतो.