मुंबई, (प्रतिनिधी) १३ मार्च - देशातील बहुचर्चित 'गेनबिटकॉइन' (GainBitcoin) क्रिप्टोकरन्सी घोटाळ्याप्रकरणी केंद्रीय अन्वेषण ब्युरोने (CBI) मोठी कारवाई केली आहे. या घोटाळ्यातील मुख्य तांत्रिक सूत्रधार आणि 'डार्विन लॅब्स प्रायव्हेट लिमिटेड'चा सहसंस्थापक तसेच मुख्य तंत्रज्ञान अधिकारी (CTO) आयुष वर्ष्णेय याला सीबीआयने अटक केली आहे. मुंबई विमानतळावरून परदेशात पळून जाण्याच्या प्रयत्नात असताना त्याला इमिग्रेशन अधिकाऱ्यांनी ताब्यात घेतले.
नेमके प्रकरण काय?
हा संपूर्ण गुन्हा व्हेरिएबलटेक प्रायव्हेट लिमिटेडमार्फत राबवण्यात आलेल्या 'पॉन्झी' योजनेशी संबंधित आहे. गुंतवणूकदारांना बिटकॉइन्सच्या माध्यमातून मोठ्या परताव्याचे आमिष दाखवून त्यांना बनावट क्रिप्टोकरन्सी योजनेत गुंतवणूक करण्यास भाग पाडण्यात आले होते. एकदा मोठा निधी जमा झाल्यानंतर या गुंतवणूकदारांची फसवणूक करून निधीचा अपहार करण्यात आला.
तांत्रिक मदतीचा ठपका
तपासादरम्यान असे समोर आले की, डार्विन लॅब्स आणि त्याचे सहसंस्थापक आयुष वर्ष्णेय, साहिल बाघला आणि निकुंज जैन यांनी या घोटाळ्यासाठी तांत्रिक पायाभूत सुविधा पुरवली होती. यामध्ये खालील बाबींचा समावेश होता:
MCAP टोकन: या क्रिप्टो टोकनची रचना आणि 'स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट' तयार करण्यात वर्ष्णेयचा सहभाग होता.
डिजिटल प्लॅटफॉर्म: GBMiners.com (बिटकॉइन मायनिंग पूल), पेमेंट गेटवे, कॉइन बँक वॉलेट आणि गुंतवणूकदारांसाठीची संकेतस्थळे डार्विन लॅब्सनेच विकसित केली होती.
अशी झाली अटक
आरोपी आयुष वर्ष्णेय हा गेल्या काही काळापासून फरार होता, त्यामुळे त्याच्याविरुद्ध 'लुक आउट सर्क्युलर' जारी करण्यात आले होते. ९ मार्च रोजी तो मुंबईतून परदेशात जाण्याच्या तयारीत असताना विमानतळावर त्याला पकडण्यात आले. त्यानंतर १० मार्च रोजी सीबीआयने त्याला अधिकृतपणे अटक केली.
कलमांचा फास: सीबीआयने या प्रकरणी भारतीय दंड संहितेच्या कलम १२०बी (गुन्हेगारी कट), ४०६ (विश्वासघात) आणि ४२० (फसवणूक) तसेच माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या कलम ६६ अंतर्गत गुन्हा नोंदवला आहे.
सर्वोच्च न्यायालयाचे आदेश
सर्वोच्च न्यायालयाने १३ डिसेंबर २०२३ रोजी दिलेल्या आदेशानुसार, देशभरातील गेनबिटकॉइन फसवणुकीच्या सर्व तक्रारींचा एकत्रित तपास करण्यासाठी सीबीआयची नियुक्ती केली होती. या घोटाळ्यातील सर्व दोषींना कायद्याच्या पिंजऱ्यात उभे करण्यासाठी सीबीआय कटिबद्ध असल्याचे तपास यंत्रणेने स्पष्ट केले आहे.